چالش انتقال آب به کارخانه های صنایع معدنی خواف

به گزارش مشهد فوری ، این روزها موضوع انتقال آب چاه های کشاورزی و سد سده در بخش سلامی برای صنایع فولادی منطقه سنگان به موضوعی چالش برانگیز درمیان مردم این بخش ، به ویژه کشاورزان این منطقه تبدیل شده است.بر اساس قوانین توزیع عادلانه آب، انتقال آب از یک چاه موتور کشاورزی به خارج از اراضی آبخور چاه کشاورزی ممنوع و حتی تبدیل آب کشاورزی به صنعت خلاف قانون است.قانونی که به صراحت می‌گوید بهره‌برداران از منابع سطحی یا زیرزمینی صرفا مجاز به استفاده از آب استحصالی در محدوده اراضی مندرج در پروانه بهره‌برداری هستند و توسعه سطح زیر کشت یا انتقال آب به خارج از اراضی آبخور چاه یا پروانه بهره‌برداری مطلقا ممنوع است.اما گویا با تغییر در برنامه ها ، به جای این که آب چاه های کشاورزی در خدمت رونق گرفتن کشاورزی این منطقه قراربگیرد با انحراف مسیرقرار است به صنایع فولادی منطقه سنگان منتقل شود؛

موضوعی که به تازگی نگرانی های جدی مردم بخش سلامی را به دنبال داشته وبه مهم ترین بحث روز مردم این شهرستان تبدیل شده است.از سوی دیگر این اقدام همچنین باعث خواهد شد بخش سلامی که قطب کشاورزی شهرستان خواف است به مرور آسیب‌های جدی ببیند و خرده مالکان ناچار شوند آب و زمین خود را به پایین‌ترین قیمت ممکن بفروشند که روستاهای این منطقه خالی از سکنه خواهد شد.یقینا برای چرخش چرخ های صنعت ، فدا کردن کشاورزی به عنوان مهم ترین رکن توسعه اقتصاد ی استان منطقی به نظر نمی رسد زیرا هم اکنون اجرای طرح های اقتصاد مقاومتی به عنوان مهم ترین طرح اقتصادی کشور با تکیه بر توسعه کشاورزی، در صدر برنامه های دولت قرار دارد.از این رو لازم است دربرهه کنونی با حساسیت تمام وبه صورت توامان باروری صنعت وکشاورزی دردستور کار جدی مسئولان استان وشهرستان قرارگیرد وهیچ گاه کشاورزی را قربانی بقای صنعت نکنند.

معادن سنگ آهن سنگان در فاصله حدود ۳۰۰ کیلومتری جنوب شرقی استان خراسان رضوی و نزدیک مرز افغانستان قرار دارد.معادن سنگ آهن سنگان با ذخیره قطعی ۲/۱ میلیارد تن یکی از بزرگ ترین ذخایر سنگ آهن در ایران است. نخستین کارخانه گندله سازی شرق کشور در شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان با ظرفیت تولید سالانه پنج میلیون تن و سرمایه گذاری 10 هزار میلیارد ریال در سال گذشته به بهره برداری رسید.

کارخانه کنسانتره اپال پارسیان نیز با ظرفیت تولید 6/2 میلیون تن در سال بزرگ ترین خط تولید کنسانتره کشور به شمار می آیدکه دراین منطقه فعال است.برای تولید هر تن گندله حدود 50 لیتر آب لازم است وبرای تولید هرتن کنسانتره نیز حدود 600 لیتر آب مصرف می شود که شرکت فولاد سنگان برای تامین آب موردنیاز کارخانه گندله سازی اقدام به اجاره چاه آب کرده است وآب مورد نیاز برای تولید کنسانتره و گندله در شرکت اپال پارسیان نیز توسط ایمیدرو تامین می شود.

ایمیدرو در سال 86 با گرفتن پروانه بهره برداری و مجوز حفرچاه از آب منطقه ای ، 10 حلقه چاه حفرکرده است که با تجمیع آن، آب مورد نیاز کارخانه های گندله و کنسانتره شرکت اپال پارسیان را تامین می‌کند.هم اکنون کارخانه گندله سازی فولادسنگان با ظرفیت تولید سالانه پنج میلیون تن در منطقه سنگان فعالیت می کند و کارخانه کنسانتره فولاد سنگان نیز در سال آینده به بهره برداری می رسد.باتوجه به توسعه وافزایش تعداداین واحدها در آینده وکمبود جدی آب درمنطقه نگرانی کشاورزان خوافی دراین خصوص افزایش یافته است.
گلایه کشاورزان
دلاوری یکی از شهروندان سلامی در این زمینه به خبرنگار ما گفت: تمام زندگی مردم بخش سلامی در کار کشاورزی خلاصه شده و در چنین شرایطی انتقال آب چاه های کشاورزی و سد سده این منطقه به صنایع فولادی منطقه سنگان منطقی به نظر نمی‌رسد.تیموری، کشاورزی دیگر با اشاره به تبعات خشک شدن زمین های کشاورزی منطقه، می‌گوید: جواب کشاورزانی را که بیکار و سربار جامعه می‌شوند و چه بسا به خاطر بیکاری مبتلا به اعتیاد، خانه نشینی و محتاج لقمه نانی خشک شوند، چه کسانی خواهند داد؟

وی متذکر شد: مردم سلامی معتقدند که این طرح انتقال آب سبب افزایش بحران بی آبی و خشکسالی می شود و از مسئولان انتظار دارند در این زمینه چاره اندیشی کنند.مدیر جهاد کشاورزی خواف ضمن اشاره به توان شرکت های معدنی در خصوص سرمایه‌گذاری در بخش آب و استفاده از سیلاب ها و روان آب های سطحی با مجوز وزارت نیرو خواستار نظارت بیشتر اداره آب منطقه ای و دقت عمل درانتقال و تخصیص آب به معادن شد.رحمان دادپور اظهارکرد: اگرچه توسعه صنعت ضروری است ولی پایه و مبنای صنعت معمولا با یک بخش کشاورزی توسعه یافته محقق می شود و چنان چه این تسلسل رعایت نشود نتیجه آن به زوال رفتن کشاورزی و به وجود آمدن نیروهای بیکار پنهان خواهد بود.

برخورد علمی با موضوع آب کشاورزی
مدیرعامل شرکت توسعه زیرساخت های شرق ایران نیزگفت: در صورت برخورد علمی با موضوع آب کشاورزی در منطقه خواف سنگان به طور قطع در کوتاه مدت و میان مدت می توانیم آب صنایع سنگان را تامین کنیم.

مهندس علیزاده بیان کرد: حدود 95 میلیون مترمکعب هم اکنون در شهر مشهد آب تصفیه و وارد کشف رود می شود.وی افزود: کل آب مورد نیاز صنایع سنگان حدود ١٨ میلیون مترمکعب است یعنی حدود ١٨ درصد از آبی که تصفیه و وارد کشف رود می شود که می تواند کل منطقه را از این خطر نجات دهد بنابراین نیازمند کمک دولت و مجلس در خصوص انتقال این آب به منطقه سنگان هستیم.علیزاده بیان کرد: از سال 65 آب دشت زوزن را برای صنایع فولادی ممنوعه اعلام کردند و فقط سه میلیون متر مکعب آب این دشت را به صنایع اختصاص دادند این در حالی است که صنایع به ١٨ میلیون مترمکعب آب نیاز دارد.

وی افزود: آب دشت زوزن باید به صنایع فولادی اختصاص یابد تا بتوان در بازه زمانی سریع آب مورد نیاز را تامین کرد و پس از آن با انتقال پساب شهرهای اطراف و مشهد و مدیریت آب کشاورزی ( دشت پایدار) و در بلند مدت منتظر اقدام دولت در خصوص انتقال آب دریای عمان ماند.

وی در خصوص انتقال آب چاه های کشاورزی و سد سده به صنایع فولادی ، اظهارکرد: تجربه بسیار خوبی در این خصوص در ایران وجود دارد که علاوه بر تامین آب کشاورزی توانسته آب مورد نیاز صنایع را تامین کند و خطری هم برای بخش کشاورزی ایجاد نمی‌شود.وی متذکر شد:مجوزهای لازم در این خصوص دریافت شده و هم اکنون مشاور در حال بررسی موضوع است و پروژه دشت پایدار را داریم بررسی می کنیم تا به بخش کشاورزی آسیبی نرسد و آب مازاد را برای صنعت انتقال دهیم که پس از کارهای فنی مد نظر حداکثر در شش ماه این پروژه عملیاتی می شود.

کل آب مصرفی در حوزه صنعت در استان 4.1 درصد است

معاون امور معادن سازمان صنعت، معدن و تجارت استان نیز گفت : کل آب مصرفی در حوزه صنعت در خراسان رضوی 1/4 درصد است که بقیه در حوزه کشاورزی، شرب و فضای سبز مصرف می شود و صنعت سهم زیادی در حوزه آب ندارد.شجاعی بیان کرد: در شهرستان خواف در بخش کشاورزی سالانه حدود 170 میلیون مترمکعب آب مصرف می شود و 5/6 میلیون متر مکعب نیز در حوزه شرب و فضای سبزشهرستان مصرف می شود.

وی افزود: کل طرح های صنایع فولادی منطقه سنگان در چرخه تولید نیازمند 5/17 میلیون مترمکعب آب است که اگر 10 درصد آب بخش کشاورزی این شهرستان به صنایع فولادی اختصاص یابد مشکل این پروژه ها برطرف خواهد شد.

شجاعی با تاکید بر این که انتقال آب به بخش صنعت باید پس از دریافت مجوزهای قانونی انجام شود، ادامه داد: راه های مختلفی برای تامین آب صنایع فولادی سنگان در نظر گرفته شده است که انتقال آب چاه های کشاورزی، سد سده ، پساب و دریای عمان باید بعد از تغییر کاربری و دریافت مجوزهای لازم انجام شود.وی اظهار کرد: هم اکنون در صنایع فولادی منطقه سنگان به طور مستقیم چهار هزار نفر مشغول فعالیت هستند که پس از اجرای کامل طرح ها و پروژه ها در معادن این اشتغال به 10 هزار نفر افزایش خواهد یافت.

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای استان نیز گفت: معادن بزرگ سنگ آهن خواف ثروتی بزرگ، ملی وخدادادی است که باید برای توسعه و شکوفایی ملی از آن بهره برداری کنیم ودر این زمینه تامین کمترین میزان آب لازم برای صنایعی که سنگ آهن را به گندله تبدیل کند از نخستین گام هایی است که باید برداشته شود.

علائی بیان کرد: در کوتاه مدت و میان مدت آب مورد نیاز صنایع از افزایش بهره برداری از آب چاه های کشاورزی و تخصیص حجم آب صرفه جویی شده به صنعت تامین خواهد شد که در دراز مدت برای تامین آب پایدار و بدون دغدغه خواف باید طرح شیرین سازی و انتقال آب از دریای عمان اجرا شود چون توان آبی منطقه توانایی تامین آن را نخواهد داشت.

وی افزود: در هیچ طرح و پروژه ای نه تنها نباید به اقتصاد ، معیشت و درآمد کشاورزان کوچک ترین آسیبی برسد بلکه باید به اقتصاد، رفاه و درآمد آن ها کمک شود.وی با اشاره به این که بهره وری از آب در منطقه ، استان و ایران نسبت به جهان بسیار کم است، اظهارکرد: امروزه نمی توان پذیرفت که کشاورزان خوافی در آب و هوای گرم و خشک با آبی چنین کم بهره وری کم داشته باشند.علائی ادامه داد: با ساخت گلخانه و تولید گلخانه ای می‌توان همین میزان تولید را در بخش کشاورزی داشت و با مصرف یک دوازدهم حجم آب موجود ، حجم آب صرفه جویی شده را به صنعت با رضایت مالکان آن می توان جابه جا کرد و با این کار کشاورزی ، دامداری و اشتغال منطقه نه تنها نباید هیچ آسیبی ببیند بلکه باید شکوفا شود و رونق بگیرد.

وی افزود: برابر قانون دولت و وزارت نیرو با همکاری وزارتخانه های صنعت ، معدن و کشاورزی مکلف و موظف شده اند با افزایش بهره وری در کشاورزی و تخصیص حجمی از آب صرفه جویی شده به صنعت و خدمات ، نسبت حجم آب مصرفی در کشاورزی را از 92 درصد آب کشور به 75 درصد برسانند و در این باره نباید به اقتصاد کشاورز و توان تولید کشاورزی ضربه ای وارد شود.

وی با اشاره به این که کشاورزی ماسنتی، بسیارپر زحمت، ناکارآمد و کم بازده و آب هدرده است، خاطرنشان کرد: باید به سمت و سوی کشاورزی های مدرن و گلخانه ای ، کم زحمت، پربازده و با مصرف حجم بسیار کم آب و اقتصادی برویم.علائی بیان کرد: باید با استفاده از دانش و ابزار و تکنیک های روز از قطره قطره آب منطقه به بهترین نحو و با بیشترین بهره وری استفاده کنیم تا هم آب شرب و بهداشت ، صنعت ، خدمات و کشاورزی منطقه تامین شود و هم روستا ، شهر و استان به توسعه پایدار و شکوفایی برسد .

22