تربیت امام جماعت، وظیفه مغفول در حوزه علمیه

حمیده رمضانی_ حجت الاسلام مجید خداوردی در گفت‌وگو با مشهد فوری اظهار کرد: باید نگاه‌مان را از نگاه سطحی که عموما به مسجد دارند تغییر بدهیم چرا که اگر به جایگاه مسجد در صدر اسلام نگاه کنیم می‌بینیم مسجد، مهم‌ترین دستگاه و سازمان برای رفع همه مشکلات مادی و معنوی جهان اسلام تعریف شده است.

رئیس اداره مساجد مشهد مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان با اشاره به مسجد کوفه و کارکرد‌های مختلف آن از جمله قضاوت‌های امیر المومنین(ع) و بررسی مشکلات و مسائل مختلف اجتماعی در آن، مسجد را مهم‌ترین رکن یک حاکمیت دانست و افزود: مسجد سهله در زمان امام صادق(ع) هم علاوه بر چنین کارکردهایی، کاربرد علمی نیز داشته است.

وی گفت: اصل نگاه به مسجد باید تغییر کند چرا که از دید امام خمینی(ره) مسجد سنگر، و از دید رهبر انقلاب مسجد سنگر مقاومت است. اگر نوع نگاه به مسجد تغییر کند متوجه می‌شویم که مسجد صرفا به عنوان مکانی برای انجام عبادتی همچون نماز و دعا تعریف نشده است.

مسجد طراز در مشهد محدود است

خداوردی در پاسخ به اینکه آیا معتقد است مساجد حال حاضر کارکرد اصلی خود را ندارد، گفت: قطعا اگر بخواهیم حساب کنیم آن مسجد طرازی که همه ما مد نظرمان است، ممکن است محدود باشد. در مشهد تعداد مساجدی که نگاهش به همه مسائل اجتماعی، مرکز خیریه، مرکز نیکوکاری، مرکز مشاوره خانواده، مرکز شورای حل اختلاف، مرکز تربیت جوان و نوجوان انقلابی باشد، محدود است.

رئیس اداره مساجد مشهد مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان علت این کمبود و محدودیت را اینطور توضیح داد که بنا بر بیانات رهبر انقلاب، امام جماعت مدیر مسجد است و باید تخصص داشته باشد‌. پس نگاه ما به امام جماعت نباید نگاه پیش‌نمازی باشد بلکه به گفته رهبر انقلاب، امام جماعت باید یک شغل برای روحانی باشد البته به معنای منبع درآمد نه، بلکه به معنای تعهد و مسئولیت‌پذیری و نظم و قاعده‌مندی که دغدغه‌ مسجد را داشته باشد.

وی با تاکید بر اینکه برخی جاها نگاه، نگاه پیش‌نمازی بوده که سبب شده به مسجد طراز دست پیدا نکنیم، تصریح کرد: حوزه علمیه و مراکز آموزشی متصل به حوزه علمیه باید امام جماعتی را در مسیر خود تربیت کنند که پاسخگوی نیاز مسجد باشد.

خداوردی یادآور شد: با توجه به کارکرد مسجد، امام مسجد متفاوت است و آنچه در روایات برای این مدیریت آمده، تخصص است. یکی از شاخصه‌ها این است امام جماعتی که در مسجد اقامه نماز دارد وسط میدان نبرد است.

رئیس اداره مساجد مشهد مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان گفت: مساجدی که امام جماعت آن وسط میدان ایستاده، هم خودش به رشد می‌رسد و هم سبب رشد و تعالی دیگران می‌شود. آب مایه حیات است اما آب راکد مایه ممات هم می‌تواند باشد، امام جماعت اگر راکد نباشد همان آب و چشمه جاری در محله است که برای مردم محله شفافیت دارد.

برگزاری دوره برای ائمه جماعات

وی بیان کرد: ما در این مدت به واسطه دوره‌های توانمندسازی و متون و اساتیدی که داشتیم، زمینه توانمندسازی امام جماعت را در آموزش ضمن خدمت آنها فراهم کردیم که یکی از بخش‌های آن مدیریت فرهنگی و ارتباط موثر است.

خداوردی از تقسیم‌بندی مساجد مشهد به سه بخش خبر داد و گفت: مساجد براساس ویژگی‌های خاص جغرافیایی، مخاطب خاص، تراکم جمعیت و فیزیک مسجد در دسته ویژه قرار گرفتند که تعداد آنها 10 مورد است.

رئیس اداره مساجد مشهد مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان ادامه داد: بخش بعدی، مساجد درجه «اول»، درجه«دوم» و درجه «سوم» را تشکیل می‌دهند که براساس امتیاز آن، امام جماعت بعد از گزینش در دوره خاص خود شرکت می‌کند.

وی گفت: در حاشیه شهر ۶ منطقه داریم، سه منطقه در داخل شهر، دو منطقه مربوط به حاشیه و یک منطقه مربوط به دهستان‌ها است.

خداوردی در ادامه با بیان اینکه مخاطبین این ائمه جماعات متفاوت هستند، گفت: نوع مباحث آموزشی هم متفاوت است. بخش‌هایی مثل مهارت مدیریت و مهارت ارتباطی، عام است و یک بخش برای ائمه جماعات مناطق تلفیقی که ممکن است آلوده به شبهات دینی باشند، برنامه‌ریزی کردیم.

رئیس اداره مساجد مشهد مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان متذکر شد: یک طلبه وقتی سطح یک، دو و سه درس خود را می‌خواند و ملبس می‌شود نگاه مردم این است که می‌توانیم از او به عنوان سخنران، روحانی کاروان، مدرس حوزه و دانشگاه و امام جماعت استفاده کنیم، اما این نیست. بلکه باید حوزه‌های علمیه امام جماعت تربیت کنند.

تشکیل حوزه علمیه در مساجد

وی از تشکیل حوزه علمیه در بعضی از مساجد مشهد مثل مسجد امام سجاد(ع) و مسجد امام باقر(ع) خبرداد و گفت: پیشنهاد دادیم و در مساجدی که به دلیل فیزیک ساختمانی ظرفیت حوزه علمیه را دارند، یک رشته از رشته‌های تبلیغ تدریس کنند که طلاب موظف می‌شوند آن رشته را داشته باشد. نگاه ما در این کار امام پروری است تا خروجی آنها امام جماعتی باشد که بتواند مسجد‌داری کند.

مهارت‌های امام جماعت

خداوردی در خصوص مهارت‌های مورد نیاز یک امام جماعت گفت: مهارت اول همه ابعاد را در برمی‌گیرد، امام جماعت باید سطحی از علوم را دارا باشد که بتواند به مخاطبش پاسخ بدهد به همین دلیل باید پک کاملی از آموزش‌ها را دیده باشد چرا که مخاطب مسجد انواع سلیقه‌ها را دارد.

رئیس اداره مساجد مشهد مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان متذکر شد: بعد از مهارت‌های لازم آموزشی، هدف‌داری، اخلاص، خلق نیکو و حسن معاشرت، مدارا، تقوا، امانت‌داری، مسئولیت‌پذیری، نظم، وقت‌شناسی، تواضع، ثبات شخصیت، شجاعت، استقلال رأی و قاطعیت از جمله‌ مهارت‌های مورد نیاز امام جماعت است.

به گفته وی، توانمندی به کارگیری، مدیریت و ارتباط موثر در فضای مجازی، داشتن مدیریت و روحیه جهادی دیگر مهارت مورد نیاز امام جماعت است.

کمیته عزل و نصب ائمه جماعات مشهد

خداوردی با بیان اینکه یک کمیته انتصاب در امور مساجد داریم که در آن به عزل و نصب ائمه جماعات می‌پردازیم، گفت: بخشی در مرکز رسیدگی به امور مساجد داریم که عملکرد مساجد و ائمه جماعات را نظارت و ارزیابی می‌کنیم.

رئیس اداره مساجد مشهد مرکز رسیدگی به امور مساجد خراسان گفت: وقتی یک نفر برای امام جماعتی یکی از مساجد ویژه و درجه یک پیشنهاد می‌شود، ابتدا برنامه‌های او را می‌خواهیم بعد از سه ماه عملکرد او را بررسی می‌کنیم.

وی با بیان اینکه در این مرحله ممکن است امور مساجد لازم باشد زیر ساخت‌هایی را فراهم کند و امام جماعت هم باید برنامه‎های خود را اجرایی کند، یادآور شد: در این نظارت، اگر برنامه‌هایی که امام جماعت در نظر داشته را نتواند اجرا کند؛ نشان می‌دهد در حد مدیریت مسجد طراز نیست به همین دلیل در یک سطح پایین‌تر قرار می‌گیرد.

منبع: مشهد فوری

316