تلویزیون برای رمضان ۱۴۰۴ چه سفرهای چیده است؟ / همان همیشگی!
امسال تلویزیون روزهای شلوغ و سختی پیش رو دارد و دو مناسبت مهم یعنی نوروز و ماه مبارک رمضان پشت سر هم هستند، در حالی که این دو بسته مهم تلویزیونی در سال گذشته با هم متقارن بودند.
امسال تلویزیون روزهای شلوغ و سختی پیش رو دارد و دو مناسبت مهم یعنی نوروز و ماه مبارک رمضان پشت سر هم هستند، در حالی که این دو بسته مهم تلویزیونی در سال گذشته با هم متقارن بودند.
تلویزیون برای رمضان ۱۴۰۴ چند سریال جدید طنز و اجتماعی تدارک دیده که «اسباب زحمت» و «ساهره» دو سریال جدید آنتن است و پخش «بهار شیراز» هم تا پایان سال ادامه دارد. شبکه آیفیلم هم در راستای ماهیت شکلگیریاش، سریالهای پربیننده تلویزیون را بازپخش میکند و هشت سریال تکراری از جمله «متهم گریخت»، «پایتخت ۷»، «اغما»، «مهیار عیار»، «چرخ و فلک»، «رستگاری»، «محرمانه» و «امام علی(ع)» را روانه آنتن میکند که مجموعشان ترکیب سریالهای رمضانی سه شبکه سراسری و آثار بازپخشی شبکه آیفیلم را تشکیل میدهد؛ کشکولی از چند سریال طنز و اجتماعی با محور خانواده، اخلاق و معنویت.
سعید آقاخانی که در رمضان سال گذشته، بسیاری را چشم انتظار فصل ششم سریال نوروزی «نون.خ» نگه داشته بود، در رمضان امسال با سریال جدید «اسباب زحمت» آمده است که برخلاف سریال قبلیاش، فضای شهری دارد و به نظر میرسد این کارگردان، دفتر ماجراهای نورالدین خانزاده را بسته است. داستان «اسباب زحمت» درباره چند کارگر باربری است که هنگام اسبابکشی به خانهها و مکانهای مختلف، ناخواسته وارد موقعیتها و ماجراهای طنزآمیز میشوند؛ روایتهایی ساده اما نزدیک به زندگی روزمره مردم.
در سریال جدید سعید آقاخانی علاوه بر نقشآفرینی خودش، بازیگرانی همچون حسن معجونی، عباس جمشیدی، هومن حاجیعبداللهی، امیرحسین رستمی، سپند امیرسلیمانی، کمند امیرسلیمانی و فریده سپاهمنصور حضور دارند. این مجموعه در ۲۵ قسمت هر شب ساعت ۲۲ از شبکه یک سیما پخش میشود و در شبهای قدر روی آنتن نمیرود.
بهار طولانی شیراز!
شبکه ۲ هم ادامه کمدی خانوادگی «بهار شیراز» را در ماه مبارک رمضان پخش میکند. این سریال به کارگردانی حسن وارسته و تهیهکنندگی ابوالفضل صفری، محصول مرکز سیمرغ است که این شبها روی آنتن شبکه ۲ میرود؛ سریالی که ۷۰ قسمت دارد و تاکنون ۴۰ قسمت آن پخش شده است.
این مجموعه، داستان یک خانواده شیرازی را روایت میکند؛ خانواده آقای نادر معدل و همسرش پوران نظافت که در هر قسمت درگیر یک ماجرای شیرین و جذاب میشوند. در بهار شیراز بازیگرانی همچون سودابه بیضایی، قربان نجفی، سام نوری، واله داوودنژاد، ناهید استواری و حدیث چهرهپرداز نقشآفرینی کردهاند که با فضایی شاد و خانوادگی، یکی از برنامههای سرگرمکننده تلویزیون در شبهای ماه مبارک رمضان امسال است.
شبکه ۳ نیز با یک درام اجتماعی و خانوادگی مناسب فضای معنوی ماه رمضان، میزبان مخاطبانش است؛ «ساهره» در ۳۰ قسمت، هر شب پس از افطار از شبکه ۳ سیما پخش میشود. این مجموعه به تهیهکنندگی سیدامین موسوی ملکی، کارگردانی حمیدرضا لوافی و نویسندگی مینا خدیوی ساخته شده است و امین زندگانی، گلنوش قهرمانی، هومن برقنورد، سیاوش طهمورث، سوگل طهماسبی و دانیال ابراهیمی از جمله بازیگران این سریال هستند.
داستان «ساهره» زندگی احسان، تاجر موفق چهل سالهای را روایت میکند که پس از رخدادی غیرمنتظره، با گذشته، خانواده و ارزشهای فراموش شده خود روبهرو میشود؛ روایتی معنوی و اخلاقمحور که از نظر مضمونی با فضای ماه رمضان تناسب محتوایی دارد. سریالی که احتمالاً خاطره سریالهایی همچون «او یک فرشته بود»، «اغما» و «احضار» را به یاد میآورد و پیوندی با مسائل ماورایی دارد.
شبکه آیفیلم هم در ماه مبارک رمضان از ساعت ۴ بعدازظهر تا ساعت ۱۱ شب، هشت سریال را روانه آنتن میکند. این شبکه ساعت ۱۶ سریال «اغما» را پخش میکند و ساعت ۱۷ و ۱۸ را به پخش سریالهای «چرخ فلک» و «رستگاری» اختصاص داده است. «متهم گریخت»، «پایتخت ۷»، «مهیار عیار» هم به ترتیب در ساعت ۱۹، ۲۰ و ۲۱ روی آنتن این شبکه میروند. باکس ساعت ۲۲ و ۲۳ هم به پخش سریالهای «محرمانه» و «امام علی(ع)» داده شده است.
دعوت به یک محفل بزرگ قرآنی
علاوه بر بسته سریالهای رمضانی تلویزیون، برنامههای ترکیبی مناسبتی هم به روال سابق پخش میشوند. برنامههای سحرگاهی تلویزیون که معمولاً براساس الگوهای مشخص قبلی ساخته و پخش میشوند در ویترین برنامههای مناسبتی رمضان امسال قرار دارند.
«ماه خدا» ویژهبرنامه سحرگاهی شبکه یک است که به سنت هر ساله با اجرای حسن سلطانی و با حضور حجج اسلام حمیدرضا جعفری و مهدی نخاولی و مناجاتخوانی حاجمنصور ارضی سحرهای ماه رمضان به صورت زنده روی آنتن میرود.
برنامه «زمانه» نیز در سحرهای ماه مبارک رمضان حوالی ساعت ۴ بامداد با حضور میهمانان ویژه و گفتوگوهایی متناسب با حال و هوای معنوی این ماه، به موضوعات اخلاقی، اجتماعی و معرفتی میپردازد.
«ماه من» هم با اجرای نجمالدین شریعتی، سحرها حوالی ساعت ۳ بامداد از شبکه ۳ سیما پخش میشود و میهمان سفره سحرگاهی روزهداران است. برنامهای که ضمن بررسی مسائل مختلف دینی و فرهنگی با حضور کارشناسان مطرح دینی علاوه بر زنده نگه داشتن حال و هوای معنوی سحرگاههای رمضان، به مسائل روز نیز میپردازد.
برنامههای زمان افطار هم با کمی تغییر در فهرست دعوت از میهمانان، در فصلهای جدیدشان بر همان ریل سابق میرانند. در این میان برنامه «محفل» که جایگزین «ماه عسل» در زمان پخش افطار شبکه ۳ شده بود، توانسته مخاطبان زیادی را جذب کند و همخوانی خوبی با لحظات ملکوتی نزدیک به اذان در زمان افطار دارد.
فصل چهارم این برنامه از نخستین روز ماه مبارک رمضان حوالی ساعت ۱۶ میهمان سفرههای افطار مخاطبان شبکه۳ سیما میشود. برنامهای با محوریت استعدادیابی قرآنی که رسالت بوذری اجرای آن را برعهده دارد و پنج داور هم استعدادهای قرآنی را میسنجند. محفل که در فصلهای قبلی با استقبال زیاد مخاطبان و تحسین کارشناسان حوزه فرهنگ و دین روبهرو شده بود، امسال هم با تکیه بر زیباییهای بصری و معنوی آیات الهی، فصل چهارم را راهی آنتن میکند. این برنامه با حضور قاریان، حافظان و چهرههای برجسته قرآنی از سراسر جهان اسلام، تلاشی است برای ترویج سبک زندگی قرآنی و پیوند زدن نسل جوان با کلام وحی. برنامهای که در ۳۰ قسمت به تهیهکنندگی محمدحسین هاشمی گلپایگانی آماده شده است.
در میان برنامههای پربیننده رمضانی، جای «زندگی پس از زندگی» خالی است؛ برنامهای که به بیان تجربههای نزدیک به مرگ میپرداخت و با واکنشهای مختلفی روبهرو شده بود و عدهای نقدهایی را نسبت به صحت روایت تجربهگران وارد کردند. البته تولید این برنامه متوقف نشده و فقط سازندگان برای ساخت فصل جدید به زمان بیشتری نیاز داشتند و پخش سری جدید آن به رمضان سال آینده میرسد.
محمدرضا شهیدیفرد هم که سالها جایش در صحنه اجرای تلویزیونی خالی بوده است، با «هزارداستان» به عرصه اجرا بازمیگردد. این برنامه با نام فصل «پریزاد» به تهیهکنندگی محمدفؤاد صفاریانپور و علی زارعان در ماه مبارک رمضان از شبکه نسیم روی آنتن میرود. صفاریانپور پیش از این هم تولید این برنامه را بر عهده داشته و جزو برنامهسازان مؤلف بوده که هم در صداوسیما و هم در شبکه نمایش خانگی برنامه تولید کرده است. خود شهیدیفرد نیز پیش از این میزبانی این برنامه را بر عهده داشته است و حالا دوباره در فصل جدید برنامه دیدهمی شود. «هزارداستان» روایتی از زندگی انسانهایی با قصههای واقعی و شنیدنی است که با حضور در این برنامه، رد پای زندگی، امید و تجربههای زیسته خود را با مخاطبان به اشتراک میگذارند.
دلیل افت کیفی سریالهای مناسبتی چیست؟
بسته رمضانی تلویزیون در برنامههای ترکیبی و مناسبتی همان رویه قبل را میرود و در ظرف سریالسازی هم چه آثار جدید و چه بازپخشیها، ترکیبی از سریالهای کمدی، خانوادگی و اجتماعی است تا بتوانند لحظاتی مفرح و خاطرهانگیز را برای خانوادههای ایرانی بسازند.
نگاهی به آثار بازپخشی تلویزیون که عموماً در گروه سریالهای پربیننده قرار میگیرند، تولیداتی مربوط به دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ هستند و کمتر سریالی در دهه اخیر (به جز پایتخت ۷) آن قدر کشش و جذابیت داشته که به فهرست بازپخشیها (که مورد درخواست مخاطبان است) راه یابد.
در سالهای اخیر، افت کیفی سریالهای رمضانی تلویزیون با انتقادهای زیادی از سوی مخاطبان و کارشناسان روبهرو بوده است. بسیاری معتقدند این آثار دیگر نتوانستهاند مانند دهه ۸۰ به پدیدههای اجتماعی تبدیل شوند و خانوادهها را هر شب پای تلویزیون بنشانند یا «خیابان خلوتکن» شوند.
این در حالی است که در دهه ۸۰، مجموعههایی مانند «خانه به دوش»، «متهم گریخت» و «میوه ممنوعه» با تکیه بر قصهمحوری و روایتهایی جذاب توانستند پرمخاطب شوند چون داستان این سریالها، نخست در بستر درست داستانی شکل گرفتند و سپس تمبر مناسبتی بودن به آنها الصاق شد. در سالهای اخیر اما به نظر میرسد این روند معکوس شده است یعنی در ابتدا به سازندگان سفارش سریال مناسبتی داده میشود و سپس متناسب با آن، سعی میکنند قصهای را طراحی کنند به همین دلیل آثار زیر سایه روایتهایی شعاری با ماجراهایی قابل پیشبینی میروند.
ضمن اینکه خلاقیت هم در تولید آثار مناسبتی رنگ باخته است و به جز عده انگشتشماری از کارگردانها و بازیگران محبوبی که مردم خاطرههای خوشی از آثار قبلیشان دارند، اثر چشمگیری توسط فیلمسازان کمتر شناخته شده یا چهرههای جدید ساخته نشده است چون فرمولهای امتحان پس داده را تکرار میکنند و جسارت کمی برای روایتهای جدید دارند. به بیان دیگر کمدیهای تیپمحور با شخصیتهای کلیشهای یا ملودرامهای اشکآور با گرههای عجیب و غریب، برای مخاطب امروز جذابیت گذشته را ندارند.
شاید شخصیتهای «متهم گریخت» در بستر زمانی آن دوره برای مخاطبان جذابیت داشتند ولی دیگر بدل آنها در زمانه اکنون نمیتواند در مخاطب کشش تماشا ایجاد کند. علاوه بر محافظهکاری در خلق شخصیتها، احتیاط در پرداخت به ماجراهای روز جامعه و حرکت در مسیرهای آزمون پس داده و تکراری موجب شده بسیاری از سریالهای تلویزیونی، پیچیدگی و تعلیق لازم را برای مخاطب نداشته باشند، در حالی که مخاطب امروز با وجود تنوع ابزارهای سرگرمی و دسترسی به ویترین جهانی مصرف رسانهای، به دنبال روایتهای چندلایه، شخصیتهای خاکستری و ساختارهای حرفهای است و دیگر زمانش را صرف تماشای آثار متوسط و نازل نمیکند حتی اگر آن سریال در زمان طلایی پس از افطار پخش شود.
به نظر میرسد بازگشت سریالهای رمضانی به دوران اوجشان، بیش از هر چیز نیازمند تغییر نگاه در فرایند تولید و اعتماد دوباره به قصه و خلاقیت نویسندگان است؛ مسیری که در صورت تحقق میتواند بار دیگر تلویزیون را به انتخاب نخست خانوادهها در شبهای رمضان تبدیل کند.
ارسال نظر