روزهای خاکستری سفید سنگ

یک‌سال از وقوع زلزله ۶/۱ریشتری سفیدسنگ گذشت؛ زلزله‌ای که درست چند روز بعد از تعطیلات نوروز ٩۶، مشهد و ۵٠ روستای شهرستان‌های سرخس و فریمان را تکان داد. خطر از بیخ گوش مشهد گذشت و مردم این شهر و ساختمان‌ها آسیبی ندیدند اما دلهره آن زیر سقف‌های ناایمن و بافت‌های فرسوده، شهروندان را آواره خیابان‌ها و بوستان‌ها کرد. عده‌ای از ترس پس‌لرزه‌ها راه خروجی‌های مشهد را در پیش گرفتند، برخی تا چند شب بعد از زلزله در بوستان‌ها خوابیدند، حتی سازندگان و مهندسان ساختمان هم به استحکام چهاردیواری‌های شهر که خودشان بنا نهادند، اعتماد نکردند و آن‌ها هم شب را در پارک‌ها گذراندند! بعد از زلزله موج دغدغه مردم و مسئولان را گرفت که به فکر مقاوم‌سازی و ایمن‌سازی بیفتند، در عین حال این موج طولی نکشید و خوابید و همه دغدغه‌ها برای آوار شدن مشکلات زلزله به فراموشی سپرده شدند.

سنگینی آوار مشکلات زلزله بر سر روستانشینان
در این میان، سرنوشت روزگار زلزله‌زدگان ۵٠ روستای خراسان رضوی که هنوز بعد از یک‌سال آوار مشکلات بر سر آن‌ها سنگینی می‌کند، نمونه عینی از مصائب زلزله است. روستاییانی که با وجود بازسازی خانه‌هایشان هنوز کمرشان از مشکلات زلزله راست نشده است. در سالروز وقوع زلزله۶/۱ ریشتری به روستاهای رزمگاه، محمدآباد، سرچشمه، دو قلعه براشک و الغور رفتیم که رنگ زندگی هنوز برای آن‌‌ها سیاه و خاکستری است. برخی از خانه‌های بازسازی شده نیمه کاره رها شدند، تعدادی از روستانشینان همچنان در خانه‌های تخریب شده با دلهره و ترس از فروریختن سقف چهاردیواری‌شان زندگی می‌کنند، در عین حال عده‌ای هم با کمک‌های دولت ی و خیران به خانه‌های جدید کوچ کرده‌اند.

چادرهای سفید با آرم هلال احمر بعد از یک‌سال هنوز از روستای محمدآباد و سرچشمه براشک جمع نشدند. هر چه از جاده خاکی روستا به سمت خانه‌های روستایی پیش می‌رویم، این چادرها بیشتر به چشم می‌خورند. یکی از کشاورزان روستا چادر را کنار می‌زند. قالی و فرش‌هایی که یک‌سال پیش از زیر آوار بیرون کشیدند و لوله کردند به امید پهن شدن دوباره آن‌ها در خانه‌های جدید، همچنان خاک می‌خورند. «حاج احمدآقا» درد و دلش را با نشان دادن این قالی‌ها شروع می‌کند و می‌گوید: به هر خانوار زلزله زده ۵میلیون تومان کمک بلاعوض و ٢٠میلیون تومان وام بانکی دادند. پیمانکار خانه‌ها را تا مرحله سفت‌کاری تمام کرد و رفت.

هر خانواده‌ای در توانش بود، خانه را کامل کرده و هر کسی دستش خالی بود، روزگارش مثل ماست. مگر خیران به داد ما برسند تا بتوانیم خانه‌مان را تکمیل کنیم.
«معصومه» دست بچه‌هایش را گرفته و خودش را به ما می‌رساند. بعد از یک‌سال از زلزله هنوز بی‌خانه است. از پیمانکاری که ساخت خانه‌های روستای سرچشمه و محمدآباد را بر عهده گرفته‌است، گلایه می‌کند و می‌گوید: پیمانکار پولمان را گرفت و کار را رها کرد. نصف کار ساخت را هم انجام نداد. همان اول کار از ما اثر انگشت گرفت، ما هم سواد نداشتیم و ندانسته، انگشت زدیم. بعدها فهمیدیم سرمان کلاه گذاشته و پول‌ها را بالا کشیده است.

گلایه از خانه‌های نیمه‌کاره
راه روستای رزمگاه و دو قلعه براشک را در پیش می‌گیریم. ظاهر خانه‌های بازسازی شده از دور نمای یکسانی دارد اما وارد خانه‌ها که می‌شویم، مشکلات به چشم می‌آیند. خیلی از خانه‌های بازسازی شده سرویس بهداشتی و حمام ندارند. برخی نیمه‌کاره رها شدند. دردشان مشترک است و چشم‌شان به کمک‌های بیشتر.

محمدحسین از اهالی رزمگاه به مشکلات دامداری و محل نگه‌داری دام بعد از زلزله اشاره می‌کند و می‌گوید: به ما گفتند برای ساختن محل نگه‌داری دام هم وام می‌دهند اما آن‌قدر شرایط وام بانکی را سخت گذاشته‌اند که نتوانستیم از این وام استفاده کنیم.

به دنبال این گلایه‌ها به سراغ مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان رضوی می‌رویم.

رضا موسوی نیا ابتدا گزارشی از روند بازسازی مناطق زلزله زده خراسان می‌دهد و در ادامه چرایی مشکلات روستاییان را در روند ساخت منازل توضیح می‌دهد. به گفته وی، در مجموع هزار و ٧٣۵ خانه روستایی در مناطق زلزله‌زده خراسان در طول یک‌سال گذشته ساخته و تحویل ساکنان شده است.

وی درباره نیمه‌کاره بودن منازل روستایی توضیح می‌دهد: بر اساس توافق و صحبت با ساکنان روستاهای زلزله‌زده مقرر شده بود که با ٢٠ میلیون تومان وام بانکی و ۵میلیون تومان کمک بلاعوض کار تا مرحله ساخت اولیه پیش رود و تکمیل آن با همیاری و کمک خود ساکنان باشد. افرادی که همیاری کردند، منازل‌شان کامل شده و مستقر شدند در عین حال تعدادی منتظر دریافت کمک خیران برای مستقر شدن در منازل هستند.

وی درباره چرایی رها کردن ساخت خانه‌ها در روستای محمدآباد و سرچشمه هم اظهار می‌کند: قبل از شروع کار، بنیاد مسکن تعدادی از پیمانکاران معتبر و تأییدشده را برای بازسازی منازل معرفی کرد اما اهالی این دو روستا اصرار داشتند که خودشان پیمانکار را پیدا خواهند کرد. برخلاف توصیه بنیاد مسکن کار را به پیمانکاری دادند که مورد تأیید ما نبود و در نهایت کار را رها کرد.

موسوی‌نیا تأکید می‌کند: در ساخت منازلی که از پیمانکاران مورد تأیید استفاده شده‌بود، نظارت دقیقی صورت گرفته و منازل را تا مرحله‌ای که توافق شده بود، کامل تحویل داده‌اند.

معاون امور بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان هم در این‌باره‌ می‌گوید: زلزله ۱۶ فروردین ماه سال گذشته، هزار و ۹۰۰ واحد روستایی و ۱۰۰ واحد شهری را در چهار شهرستان مشهد، فریمان، تربت‌جام و سرخس تخریب کرد.

حسن حسینی می‌افزاید: کار نوسازی و بازسازی واحدهای مسکن حادثه‌دیده بلافاصله چند روز پس از وقوع زلزله، از سوی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان رضوی آغاز شد. تاکنون علاوه بر پرداخت حدود ۵/٨ میلیارد تومان وام بلاعوض به حادثه‌دیدگان روستایی، به مالکان هر یک از واحدهای آسیب‌دیده ۲۰ میلیون تومان تسهیلات قرض‌الحسنه با کارمزد ۴ درصد و اقساط ۱۵ ساله پرداخت شده است.

به گفته وی، تسهیلات بلاعوض سه میلیون تومانی برای خرید وسایل منزل، تحویل ۱۸۰ پاکت سیمان اهدایی مقام معظم رهبری و تحویل دو هزار بلوک سقفی اهدایی نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی از دیگر اقدامات انجام گرفته در راستای نوسازی مناطق زلزله‌زده بوده است.

حسینی می‌گوید: از مجموع هزار و ٩٠٠ واحد روستایی خسارت دیده در زلزله سفیدسنگ، هزار و ٧٣٠ واحد مسکونی با ارائه تسهیلات، بازسازی و تحویل مالکان شده است. مابقی حادثه‌دیدگان هم تاکنون برای دریافت تسهیلات به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مراجعه نداشته‌اند.

فرماندار مشهد هم با اشاره به حاکم بودن شرایط طبیعی زندگی در مناطق زلزله زده سفیدسنگ می‌گوید: اگرچه در زلزله ۶/۱ ریشتری سفیدسنگ، بیشترین میزان تخریب در ١٢ روستای بخش رضویه اتفاق افتاد اما با همت دستگاه‌های اجرایی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و البته همراهی خوب مردم، در کمترین زمان ممکن اقدامات لازم برای نوسازی واحدهای خسارت دیده انجام گرفت.

محمدرحیم نوروزیان با بیان اینکه علی‌رغم کمبود اعتبارات، زیرساخت‌های مورد نیاز در مناطق زلزله‌زده ایجاد شده است، اظهار می‌کند: در برخی از روستاها، با همکاری شرکت‌های خدمات رسان، شبکه‌های آب و برق جابه‌جا شد. خوشبختانه اقدامات لازم برای ساخت مدارس مورد نیاز در منطقه زلزله‌زده انجام شده و در روستاهای کلاته منار و کلاته حاج علی مدارس ساخته شده به بهره‌برداری رسیده است.

نوروزیان با اشاره به علت تأخیر ایجادشده در روند بهسازی مناطق زلزله‌زده در سال گذشته به این نکته هم اشاره می‌کند که به دنبال مصوبه دوره چهارم شورای اسلامی شهر مشهد، این توقع در مردم ایجاد شده بود که دو میلیارد تومان اعتبار برای بهسازی واحدهای مسکونی اختصاص می‌یابد و این مسئله روند بهسازی را با کندی مواجه کرد. علی‌رغم وقفه ایجادشده در پی مصوبه شورای شهر ، تلاش‌ها برای ساخت واحدهای مسکونی ادامه پیدا کرد و اقدامات خوبی در این راستا انجام گرفت.

منبع:شهرارا

22