بودجه 97، ابهامات و اشکالات

به گزارش سایت مشهدفوری ، لایحه بودجه 97 موجی از ناامیدی و ترس از رکود و گرانی را در بازار و انتقادات متعددی را در حوزه‌های مختلف از سوی نمایندگان مجلس به راه انداخت .

در پی بررسی اقتصادی لوایحی چون حذف یارانه ۳۳ میلیون نفر، افزایش سه برابری عوارض خروج و... در بودجه پیشنهادی دولت، خبرنگار ما به سراغ دکتر خطیب،مشاور اقتصادی اتاق بازرگانی ،اقتصاددان و استاد دانشگاه رفت و با وی به گفت و گو پرداخت.

خطیب در ابتدا به نقد ماهیت بودجه پرداخت و گفت: در روزگار ما دیگر بودجه فهرست دخل و خرج یک ساله دولت نیست بلکه نشاندهنده سیاسیتهای اقتصادی اوست. بودجه ۹۷ هم در نگاه اول با مشاهده افزایش 6.1درصدی هزینه های دولت بودجه‌ای انبساطی به نظر می‌رسد اما با درنظر گرفتن تورم 10درصدی این واقعیت آشکار می‌شود که این بودجه یک بودجۀ انقباظی با هدف کنترل تورم است و این امر با بزرگترین هدف دولت که ایجاد اشتغال است در تعارض قرار دارد. اگر دولت قصد ایجاد اشتغال دارد می‌باید این بودجه حالت انبساطی می داشت.

شرایط موجود اجازه حذف یارانه‌ها را نمی‌دهد
مشاور اقتصادی اتاق بازرگانی همچنین با اشاره به حذف یارانه‌ها، اظهار کرد: یارانه میراثی است که از دولت گذشته به این دولت ارث رسیده و او خود را در برابر مجلس متعهد می‌داند این در حالیست که ادامه این روند برای دولت ممکن نیست؛ اصل یارانه هم به عنوان دارویی موقت در شرایط اقتصادی خاص است.این شرایط در کشور ما حذف یارانه‌ دولت به اقلام ضروری بود یعنی دولت برای حمایت از اقشار کم درآمد جامعه در برابر افزایش قیمت‌ها به آنها کمک خرج داد حالامشکل این است که چون از ابتدا از این روش درست استفاده نشد و این یارانه به جای قشری خاص به همه پرداخت شد قطع آن مشکل آفرین خواهد بود.

وی در پاسخ به سوال دغدغه طبقه متوسط از حذف یارانه گفت: سیاست‌های اقتصادی بر پایه طبقه متوسط تدوین می‌شود.اما مشکل بزرگ اقتصاد ما شناخت همین طبقه است چون نظام مالیاتی درستی نداریم نمی‌توانیم اطلاع درستی از میزان درامد افراد جامعه داشته باشیم و در نتیجه میزان مالیات و یا میزان حمایت دولت از آنها را تعیین کنیم. در حال حاضر مشخص نیست که به عنوان مثال پزشکی که مطبی در فلان نقطه شهر دارد درآمد بیشتری دارد یا بنگاه داری که در نقطه دیگر شهر است.در واقع به جز قشر حقوق بگیر میزان درآمد دیگر افراد در جامعه مشخص نیست، بودجه 97 هم حذف یارانه همین قشر را هدف قرار داده است. اصل مالیات بر این بود که توزیع درآمدها عادلانه شود اما وقتی این سیستم درست عمل نمی کند نمی‌توان درک درستی از طبقه متوسط به دست آورد بر همین اساس به نظر من در حال حاضر و پیش از مطالعه درست بر روی شناخت طبقه متوسط به تبع آن طبقه نیازمند حمایت، حذف یارانه امری اشتباه است.

نرخ ارز و آورده‌های خارجی در بودجه مشخص نیست
خطیب یکی دیگر از مشکلات اصلی بودجه را سکوت در برابر نرخ ارز دانست و افزود:بخش اعظم درآمد دولت ازفروش نفت است اما دولت نرخ پایه برای ارز و مخصوصاً دلار اعلام نکرده است. این مسئله در بخش هزینه‌های دولت هم تاثیرگذار است چون بسیاری از پروژه‌های آن نیازمند تامین مصالح از خارج است و همین نبودن نرخ ارز در تامین هزینه طرح‌ها مشکل ایجاد خواهد کرد.

وی ادامه داد: مشکل دیگر بودجه سال آینده مشخص نبودن آورده‌های خارجی است. هدف دولت اشتغال زایی است این امر در بخش تولید که با محوریت دانش افزایی قرار است انجام شود نیازمند ارتباط با خارج است حتی ماشین‌های بخش تولید ما هم نیاز به مدرن و بهینه شدن دارند بنابراین ما ناچار به ارتباط با خارج هستیم اما در این باره بودجه سال ۹۷ سکوت و به کلیات بسنده کرده است.

خروج از رکود با اصلاح ساختار تولید ممکن می‌شود؛ سیاست‌های ما پارادکس دارند
خطیب در ادامه در پاسخ به سوالی مبنی بر افزایش بودجه بخش رفاه برای کاهش بیکاری گفت: کشور ما دچار رکود تورمی است دولت در بخش کنترل تورم تقریباً موفق عمل کرده است اما در بخش رکود ناموفق بوده چون بازدهی تولید ما پایین است این مشکل را نمی توان با سیاست های کاهش مالیات رفع کرد بلکه باید بازدهی تولید را بالا برد و این امر با بازسازی ساختار تولید و مشخص شدن سیاست های سرمایه گذاری ممکن می‌شود. ما در حال حاضر در بخش تقاضا مسئله‌ای نداریم بلکه مشکل تولید ما در بخش عرضه است. در بیان علم اقتصاد چنین است که نرخ تشکیل سرمایه ثابت پایین است بنابراین اجازه نمی‌دهد که انباشت سرمایه به وجود آید؛ باید گفت که در عصر مدرن انباشت سرمایه با دانش ممکن می‌شود. پارادکس بزرگ اینجاست که بیکاری در جامعه ما نیز دقیقا در میان قشر دانشگاهی بیداد می‌کند و این ضعف سیستم آموزش است که نتوانسته با توجه به نیاز امروز جامعه نیروهای فکریی را تربیت کند که بتوانند تولید مدرن با تکنلوژی نوین را مدیریت کنند.
می‌خواهم بگویم راه را اشتباه رفته‌ایم و باید سیاست گذاری های دولت در این بخش مشخص و جهت دار شود تا تولید ما اصلاح شود و جوانان تحصیل کرده بتوانند وارد عرصه تولید شوند این مشکل باید در دانشگاه حل شود امری که از آن غفلت شده است.

برداشت اشتباه از عوارض خروج
این مشاور اتاق بازرگانی درباره افزایش عوارض خروج نیز گفت: مشکل بزرگ در نگرش دولت است که به عوارض خروج به چشم درآمد می‌نگرد در حالی که باید به عنوان ابزاری برای جلوگیری از خروج سرمایه به آن نگاه می‌شد و این با فراهم آوردن بستر مناسب در کشور ممکن می‌شود.

26