خواب مفید چه نشانه‌هایی دارد؟/ افزایش خطر دیابت و بیماری‌های قلبی با کاهش ساعت خواب

به گزارش مشهدفوری، دکتر امینی با اشاره به اینکه اگر علی رغم ساعت کافی خواب، با احساس خستگی بیدار می‌شویم احتمالاً مبتلا به اختلال خواب هستیم، عنوان کرد: اگر در روزهای هفته با زنگ ساعت بیدار می‌شویم بدین معنی است که ساعت خواب خود را بالاجبار برای انجام دادن کارهای روزمره کم کرده‌ایم، و از ساعت خواب کافی برخوردار نیستیم، این روش در درازمدت باعث کمبود مزمن خواب می‌شود.

وی عنوان کرد: بدن همه ما یک مخزن یا «باک خواب» دارد که وقتی رو به خالی شدن می‌رود، کیفیت کارهای روزانه ما کم شده، یا خلق و خوی ما تغییر می‌کند. تحریک پذیر و عصبی شده یا دچار کمبود حافظه و تمرکز می‌شویم. مثلاً اسامی یا مطالبی را که قبلاً بخوبی به خاطر می‌آوردیم، به یاد نمی‌آوریم و سرعت تراکنش‌های مغزی ما کُند می‌شود.

دانشیار گروه داخلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه تحقیقات نشان داده است کمبود مزمن ساعت خواب ما را مستعد زوال عقل (آلزایمر) می‌کند، گفت: اگر صبح روزهای تعطیل دیرتر بیدار می‌شوید، نشانه نیاز بدن شما و خالی بودن «باک خواب» شما است از همین رو توصیه می‌شود حتماً در روزهای تعطیل کمبود خواب خود را جبران کنید.

دکتر امینی با بیان اینکه آیا این جمله درست است که انسان، امروزه نیاز به ساعت خواب کافی دارد، عنوان کرد: پیشرفت فن آوری ما را از نیازهای اصلی بشری بی نیاز نکرده است؛ آب، غذا و خواب 3 نیاز اصلی بدن هر انسان است، ولی کمبود هیچ کدام به اندازه کم کردن ساعت خواب عوارض سوء بر جسم و روان انسان ندارد.

کاهش ساعت خواب خطر دیابت و بیماری‌های قلبی را بشدت افزایش می‌دهد

وی ادامه داد: تحقیقات نشان می‌دهد هیچ عضوی از بدن در شرایط کاهش ساعت خواب قادر به عملکرد درست خود نیست، از سیستم ایمنی در دفاع در برابر ویروسها و سلول‌های سرطانی گرفته تا دستگاه تولید مثل همگی بستگی به خواب کافی و مناسب دارد، همچنین کاهش ساعت خواب خطر دیابت و بیماری‌های قلبی را بشدت افزایش می‌دهد.

رییس کلینیک خواب بیمارستان امام رضا(ع) با بیان اینکه خواب ما هم بیمار می‌شود و این بیماری معمولاً به یکی از این 6 صورت بیخوابی، بدخوابی، پرخوابی، بهم خوردن ریتم ، ساعت درونی خواب، تنفس غیر طبیعی حین خواب، حرکات غیر طبیعی حین خواب بروز پیدا می‌کند، عنوان کرد: در حالت بیخوابی، به خواب رفتن فرد بیشتر از نیم ساعت طول می‌کشد، یا نیمه شب و نزدیک صبح بیدار شده و دیگر خوابتان نمی‌برد؛ حالت پرخوابی به صورت چرت زدن، خوابیدن در جاهای غیرمعمول (مثلاً در کلاس، جلسات، ...)، تصادف به علت چرت زدن و ... دیده می‌شود. علی‌رغم باور نادرست، افرادی که خیلی زود می‌خوابند مثلاً تا سر بر بالش می‌گذراند به خواب می‌روند، از اختلال پرخوابی رنج می‌برند.

مدیر برنامه آموزشی فلوشیپ خواب دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه بدخوابی با انجام کارهای غیرمعمول مانند راه رفتن، حرف زدن در خواب، شب ادراری، داشتن حس عجیب مانند احساس انفجار چیزی در سر یا پرت شدن از ارتفاع، تکان دادن سر قبل از خوابیدن، کابوس همراه با جیغ زدن، ضربه زدن به خود یا اطرافیان بدون هوشیاری، گرفتگی عضلات در خواب و ... خود را نشان می‌دهد، گفت: بهم خوردن ریتم (یا فاز) ساعت درونی خواب؛ این اختلال شایع به صورت جابجا شدن فاز 8 ساعته خواب و در 3 حالت فاز دیرتر، فاز زودتر، فاز به هم ریخته دیده می‌شود.

وی گفت: در فاز دیرتر (یا دیررس) که امروزه به وفور در نوجوانان و جوانان دیده می‌شود، فرد 8 ساعت خواب خود را دیرتر از معمول شروع می‌کند. مثلاً ساعت 1 تا 2 بامداد می‌خوابد و ساعت 9 تا 10 صبح بیدار می‌شود. البته اغلب این افراد برای رفتن به مدرسه یا کار بالاجبار زودتر از این ساعت بیدار شده و زندگی روزمره را شروع می‌کنند؛ این موضوع به کمبود خواب مزمن در این افراد منجر می‌شود.

دکتر امینی بیان کرد: در فاز زودتر (زودرس) شروع خواب و بیداری زودتر از ساعت معمول آن است، به عنوان مثال شما ساعت 7 یا 8 شب می‌خوابید و ساعت 3 یا 4 صبح بیدار می‌شوید و چون زمان بیدار شدن شما با دیگران فرق دارد، سبب مشکلاتی برای شما یا اعضای خانواده می‌شود؛ البته این حالت به صورت طبیعی ممکن است در سالمندان دیده شود و در صورتی که با کار و زندگی فرد تداخلی نداشته باشد بیماری به حساب نمی‌آید.

متخصص داخلی، فوق تخصص ریه و مراقبت‌های ویژه، فلوشیپ پزشکی خواب با اشاره به اینکه در «فاز به هم ریخته یا نامنظم» ساعت خواب و بیداری از هیچ نظمی تبعیت نمی‌کند، عنوان کرد: تحقیقات نشان می‌دهد در سال‌های اخیر با استفاده گسترده از رسانه، تلفن همراه و رایانه قابل حمل که آن را با خود به رختخواب می‌بریم! این اختلال بسیار شایع شده و با هدف قرار دادن خواب کودکان و نوجوانان، سبب کاهش خلاقیت، ضریب هوشی، تمرکز، آرامش و افزایش خشونت، چاقی و حتی تمایل به خودکشی در آنها شده است.

وی با بیان اینکه خوشبختانه بیماری‌های فاز خواب با درمان‌هایی که توسط متخصصین خواب به شما ارائه می‌شود، قابل درمان هستند، اظهار کرد: تنفس غیرطبیعی حین خواب به مواردی همچون نفس نکشیدن برای چند ثانیه در خواب (آپنه خواب)، خروپف و ... گفته می‌شود؛ این اختلال علیرغم شیوع بسیار بالا، اغلب مبتلایان دیر مراجعه می‌کنند.

عضو شاخه تحقیقاتی پزشکی خواب مرکز تحقیقات علوم رفتاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه علت اصلی این تاخیر در مراجعه به کلینیک خواب آن است که معمولاً خود فرد از خروپف یا قطع نفس آگاه نیست و یا آن را به انحراف بینی، چاقی یا بدخوابیدن نسبت می‌دهد، ابراز کرد: درست است که آپنه خواب با هر شدتی توسط متخصصین خواب قابل تشخیص و درمان است، مراجعه زودتر و اطمینان از نیاز یا عدم نیاز به درمان بسیار کمک کننده است.

وی با اشاره به اینکه حرکتهای غیرطبیعی حین خواب یکی دیگر از اختلالات خواب است، بیان کرد: شایعترین این حرکت‌ها، پای بیقرار است که زمان بروز آن با ساعت درونی بدن ارتباط دارد؛ اگر هنگام غروب، وقتی به رختخواب می‌روید یا بعد از مدتی بی حرکت نشستن، احساس ناخوشایندی در پاها (یا دستها) پیدا می‌کنید که ناخودآگاه مجبور می‌شوید راه بروید احتمالاً مبتلا به «سندروم پای بیقرار» هستید؛ یا ممکن است دیگران در ابتدای خواب متوجه پرش در پاهای شما شده و شما را بیدار کنند.

دکتر امینی با بیان اینکه تکان دادن، مالش، مشت زدن به پا ،گذاشتن پا روی سطح خنک مثل سرامیک، با انداختن وزن خود؛ حالت‌هایی است که برای برطرف کردن حس ناخوشایند پاهایتان ممکن است تجربه کرده باشید، گفت: اختلال حرکتی دیگر خواب «دندان قروچه» است که ضمن سایش سطح دندانها و کاهش زیبایی لبخند شما، معمولاً به علت صدای ناشی از سایش دندان‌ها به هم سبب آزار دیگران می‌شود؛ مبتلایان به این اختلال نیز آن را طبیعی تلقی می‌کنند یا دیر مراجعه می‌کنند.

315