صادرات شیرخشک از شعار تا واقعیت/ موانع تولید پُتکی بر سر تولیدکننده

«امسال، مسئله محوری و اصلی، مسئله «تولید» است، زیرا چنانچه تولید جریان یابد، هم مشکلات معیشتی و اشتغال حل می‌شود، هم موجب استغنای کشور از بیگانگان و دشمنان خواهد شد و حتی می‌تواند مشکل ارزش پول ملی را تا حدود زیادی برطرف کند، بنابراین من شعار امسال را «رونق تولید» قرار دادم.»

اینها بیانات رهبر معظم انقلاب در مورد نام گذاری سال ۱۳۹۸ است، سالی که رونق تولید نام داشت.

رهبر معظم انقلاب سال۱۳۹۹ را نیز به نام جهش تولید نام‌گذاری کردند، یعنی به دنبال رونق تولیدی که سال گذشته انجام گرفته است، در سال جاری وقت بازدهی آن رونق است و باید منجر به جهش تولید بشود.

اما هنوز هم مشکلاتی وجود دارد که دست و پای تولیدکنندگان را زنجیر کرده است، تولیدکنندگانی که تمایل به افزایش تولید و اشتغالزایی دارند و حتی بعضا تسهیلاتی هم نمی‌خواهند، اما همواره موانع تولید همچون پُتک بر سر آنها فرود آمده است.

یکی از حوزه‌هایی که به صورت جدی با موانع تولید سرشاخ شده حوزه تولید و صادرات شیرخشک است که در تابستان سال ۹۷ صادرات آن ممنوع و فروردین سال جاری مجددا صادرات آن آزاد شد، اما تولیدکنندگان معتقدند هنوز هم صادرات آزاد نشده، بلکه فقط سهمیه ناچیزی برای صادرات به تولیدکنندگان تعلق گرفته که در برابر تولیدات آنها ناچیز است.

به همین خاطر به سراغ مهیار دهقانی، رئیس یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های تولید شیرخشک کشور رفتیم که در ادامه می‌خوانید:

رئیس شرکت گلشاد مشهد خاطرنشان کرد: سهمیه‌بندی برای صادرات شیرخشک انجام شده، اما مقطعی است و باز هم کارخانجات نسبت به تصمیم‌گیری بلندمدت ناتوان هستند.

وی افزود: صنایع تبدیلی شرکت‌هایی که یکی از آنها شیر خشک است، به ازای هر ۱۲ کیلو شیر خام، یک کیلو شیرخشک بازدهی دارد، این در حالی است که این مقدار در پنیر پنج به یک است، بنابراین قطعاً با تولید شیرخشک ما امکان خریداری حجم بیشتری شیر را از بازار داریم.

قطع صادرات سبب شده مشتریان خارجی اعتماد‌ نکنند

دهقانی ادامه داد: دو موضوع صنعت شیرخشک کشور را دچار بحران کرده است، موضوع اول صادرات مقطعی است، این موضوع سبب می‌شود که کارخانجات توان تصمیم‌گیری نداشته باشند.

رئیس شرکت گلشاد مشهد بیان کرد: همچنین با صادرات مقطعی مشتریان خارجی نمی‌توانند به ما اعتماد کنند، چراکه این صادرات مقطعی است و ما را دچار چالش می‌کند.

وی با بیان اینکه موضوع بعدی که به صنعت شیر ضربه می‌زند واردات کره است، اظهار کرد: واردات کره توسط کارخانجات بازرگانی و بزرگ لبنی صورت می‌گیرد و ضربه مهلکی به کشور وارد می‌کند.

دهقانی یادآور شد: این کار برای تولید کننده بسیار ناامید کننده است، چراکه جذابیت شیر برای تولیدکننده در شیر و خامه است که رابطه مستقیمی نیز با کَره دارد.

این تولیدکننده شیرخشک عنوان کرد: وقتی که کره وارد کشور می‌شود قطعاً با توجه به ارزی که تعلق گرفته قیمت آن پایین بوده و ما مجبور می‌شویم، قیمت خامه را پایین بیاوریم.

وی افزود: به دنبال پایین آوردن قیمت خامه مجبوریم قیمت شیر خام را پایین بیاوریم که دامدار در این زمینه ضربه می‌بیند، این چند سال تجربه من نشان می‌دهد که واردات به کارخانجات لبنی ضربه زده و آنها را دچار سردرگمی کرده است.

دهقانی گفت: ما ظرفیت داریم که در روز تا یک هزار و ۱۰۰ تن شیر خام را تبدیل کنیم که اکنون حدود۷۰۰ تن در روز ورودی کارخانه است.

رئیس شرکت گلشاد مشهد اضافه کرد: صنعت شیر بازار سرمایه بالا در گردش می‌طلبد که به خاطر قیمت بالا شیر است، همین موضوع را نیز در پودر آب پنیر داشتیم که بزرگ‌ترین تولیدکننده پودر آب پنیر کشور به صورت اختصاصی هستیم.

وی با بیان اینکه متاسفانه همچنان دپوی سنگین آب پنیر داریم، خاطرنشان کرد: متاسفانه صادرات آب پنیر نیز سال گذشته ممنوع شد و ما مجبور شدیم محصولاتمان را دپو کنیم، اکنون هم که صادرات آزاد شده اصطلاحاً جریمه صادرات در نظر گرفته شده که به هر کیلو آب پنیر ۲۱۵ تومان عوارض گمرک تعلق می‌گیرد.

ساز و کار مشخصی برای برگشت ارز وجود ندارد

دهقانی عنوان کرد: عوارض گمرک سبب عدم تمایل خرید تجار از ما می‌شود، همچنین ساز وکار مشخصی برای برگشت ارز وجود ندارد، اما پتروشیمی‌های بزرگ که مراودات دارند می‌توانند ارز خود را برگردانند، حتی با افغانستان به صورت ریالی تبادل داریم که در اظهارنامه گمرکی به صورت دلار ثبت می‌شود.

رئیس شرکت گلشاد مشهد بیان کرد: تحریم‌های بانکی نیز به مسئله عدم صادرات کمک کرده است که انتقال ارز عملاً ممکن نیست، چندی قبل نیز قرار بود از طریق دبی ارز انتقال پیدا کند که امارات نیز در این موضوع کارشکنی کرد.

وی اظهار کرد: در صورتی که موانع تسهیل شود ما به عنوان یک کارخانه صادرات محور می‌توانیم اشتغال‌زایی حداقل ۱۰۰ نفر دیگر را داشته باشیم و پتانسیل فیزیکی در حال حاضر وجود دارد.

دهقانی بیان کرد: سهمیه‌ای که در کشور توزیع می‌کنند عادلانه نیست و در اختیار شرکت‌هایی قرار می‌گیرد که نه تنها تولید ندارند، بلکه بازرگانی هستند و حتی ما که تولید کننده هستیم اسم آنها را نشنیده‌ایم!

رئیس شرکت گلشاد مشهد ادامه داد: کسانی که سهمیه‌بندی می‌کنند باید توجه کنند چه کسانی تولیدکننده و چه کسانی بازرگان هستند، اتفاقا کسانی که کار بازرگانی دارند نیز باید کار خود را انجام دهند، اما در سال جدید تولید باید ببینم اولویت با تولیدکننده یا بازرگانان است.

وی با بیان اینکه صادرات شیر باید آزاد شود، گفت: باید با قیمت منطقی صادر تا بازار صادراتی را بتوانیم حفظ کنیم، تجار به بازار ایران اعتماد ندارند، چراکه در برهه‌ای از زمان قطع و در برهه‌ای دیگر آزاد می‌شود آنها مجبورند به یک منبع همیشگی متصل باشند تا نیازشان را تامین کنند.

دهقانی اضافه کرد: موانعی وجود دارد که سبب عدم تولید می‌شود و یکی از آنها واردات کره است، ما به مراتب کره بهتری از اروپا داریم، اما متاسفانه واردات انجام می‌شود.

این تولیدکننده شیرخشک اظهار کرد: پتانسیل خراسان رضوی در تولید شیر نیز بسیار زیاد است، اما همچنان دچار مشکل بوده، باوجود اینکه رهبری در مورد جهش تولید تاکیدات ویژه‌ای داشتند، اما من تولیدکننده از طریق ارگان‌های دولتی کمک ندیدم.

وی بیان کرد: واقعیت امر این است که دولت باید بیشتر حمایت کند، چون ما به عنوان تولیدکننده می‌توانیم اشتغالزایی و سرمایه خود را استفاده کنیم.

تسهیلات نیاز نداریم، موانع را بردارید

رئیس شرکت گلشاد مشهد متذکر شد: خیلی گفتیم ما نیاز به وام دولت نداریم، نیازی به تسهیلات نداریم، چنانچه پرداخت کنند که اشتغالزایی بیشتر می‌شود و چنانچه کمک نکنند با پتانسیل‌های خودمان در صورتی که موانع سر راه نباشد می‌توانیم به اشتغال‌زایی خوبی برسیم.

بعد از شنیدن مشکلات تولیدکننده شیرخشک به سراغ دامداران رفتم تا وضعیت تاثیر صادرات شیرخشک را از زبان آن‌ها جویا شوم، بعد از تماس های مکرر با چند نفر و اینکه بیشتر آنها از پیگری ها ناامید بودند با یکی از دامداران گفت‌وگویی کوتاه داشتیم.

دامداران هر روز دغدغه دارند که شیر دام‌هایشان فروش می‌رود یا نه؟

قاسم بهشتی که چندسالی در حوزه دامداری و دام های سنگین فعالیت دارد، تشریح کرد: هنگامی که کرونا پیدا شد کم‌کم بازار افت کرد و شیر دامداران به سختی به فروش می‌رسید تا جایی که قیمت شیر کاهش پیدا کرد.

این دامدار ادامه داد: کارخانه‌هایی که قبلا شیر را از ما خریداری می‌کردند و آن را تبدیل می‌کردند دیگر مانند قبل ظرفیت خرید نداشتند، چراکه دپوی محصولات داشتند و با شیوع کرونا نیز بازار سنگین شده بود.

وی افزود: در این مدت ضربه ناگهانی به دامداران وارد شد تا جایی که حتی برخی دامداران مجبور به صادرات دام زنده یا ذبح آنها شدند تا مخارج دیگر دام‌هایشان را تامین کنند.

بهشتی بیان کرد: اما ضربه مهلک‌تر در یک سال گذشته بود که صادرات شیر خشک ممنوع و بازار شیر دچار آشفتگی شد، تولیدکنندگان از ما خرید نداشتند در هر حالی که ما تولید داشتیم.

این دامدار اضافه کرد: چون دامداری صنعتی نیست که آنی قابل کنترل باشد، همین که قصد داشته باشیم دام‌هایمان را کاهش دهیم تا شیر روی دستمان نماند یک هفته زمان می‌بُرد تا به فروش برسند.

وی افزود: موضوع دیگر که بسیار برای دامداران آزاردهنده است قیمت بالای خوراک دام‌ها و قیمت پایین شیر است، همین موضوع موجب شده تا دامداری‌های کوچک که سرمایه زیادی ندارند دچار مشکلات جدی شوند.

بهشتی خاطرنشان کرد: شیر محصولی است که خیلی زود باید به فروش برسد، چون طی دو روز فاسد می‌شود و قابل استفاده نیست.

این دامدار اظهار کرد: دامداران هر روز دغدغه دارند که فردا شیر را می‌توانند بفروشند یا نه؟ اینها برای دامداران آزاردهنده است و بعد از چند وقت موجب ناامیدی دامدار و در نهایت موجب تعطیلی دامداری می‌شود.

کشور ما در سال ظرفیت تولید حدود ۲۰۰ هزار تن شیر‌خشک را دارد که فقط حدود۶۰ تا ۷۰ تن در داخل مصرف می‌شود، اما سالانه فقط حدود ۱۰۰ هزار تن شیرخشک تولید می‌شود.

کشورهایی مانند افغانستان، آذربایجان، عراق و سوریه خواهان شیرخشک‌های ایرانی هستند، اما‌ متاسفانه سال گذشته صادرات شیر‌خشک ممنوع شد و در سال جاری نیز با سهمیه‌بندی محدود آزاد شده است.

صادرات شیر‌خشک که یک محصول استراتژیک به شمار می‌رود سبب می‌شود که بازار را در دست بگیریم و زمینه جهش تولید را فراهم کنیم.

عربستان نیز مانند ایران مدعی تولید شیرخشک است، صادرات شیرخشک ایران که از کیفیت بهتری نیز برخوردار بوده، قطعا می‌تواند چرخه اقتصادی خوبی ایجاد کند و از نفوذ کشورهای دیگر در کشورهای همسایه جلوگیری کند.

ایران حدود ۸۷۰۰ کیلومتر مرز دریایی ـ خشکی و ۱۵ همسایه دارد که می‌تواند ظرفیت خوبی برای ما باشد، کشورهای دیگر به خرید شیرخشک از ایران رغبت دارند، اما ممنوعیت صادرات سبب شده تا نتوانند به ایران اعتماد کنند و ترجیح می‌دهند پایشان را جایی بگذارند که نلغزد.

منبع: فارس

196