آرامگاه پیر پالان‌دوز مشهد، در همسایگی امام رضا(ع)

به گزارش مشهد فوری ، آرامگاه پیر پالان دوز یکی از اماکن تاریخی و دیدنی مشهد است که در خیابان نواب صفوی، ضلع شرقی حرم امام رضا (ع) واقع شده و در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۳۵۶ با شماره ثبت ۱۳۷۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مقبره، منسوب به شیخ محمد مقتدی کارندهی (کاردهی) یا شیخ محمد عارف عباسی از عرفای شیعه مذهب ذهبیه، مشهور به پیر پالاندوز است که در روستای کارده مشهد به دنیا آمد و در شهر مشهد خانقاهی بر پا ساخت. وی اگرچه از شیخ‌های سلسله ذهبیه بود، اما برای امرار معاش پالاندوزی می‌کرد. به همین دلیل به پالاندوز معروف شده است. از وی قرآن هفت سوره‌ای بر جای مانده که به خط ثلث نوشته شده است.

وی معاصر شیخ بهایی بود و علاوه بر این که در عرفان به مقامات بلندی دست یافت، در کیمیاگری و خطاطی متبحر بود. شیخ محمد عارف، بر مبنای باور توحیدی خود و توکل بر خدا، ذکر تشکر، خدمت، طاعت، قناعت و ایثار که از صفات عارفان است، به جستجوی راه معرفت پرداخت و مدتی از عمر خود را به کسب فیض از اهل حق سپری نمود و به بروز کراماتی معروف شد.

از مواردی که در مورد زندگی پیر پالان‌دوز بسیار قابل‌توجه است، کناره‌گیری وی از ارشاد طالبان بود. پس از رحلت شیخ تاج‌الدین حسین تبادکانی، رهبران دروغین از گوشه و ‌کنار ایران سر برآوردند و شروع به ارشاد و رهبری نمودند در این حین پیر پالان‌دوز خود را از میان غوغای مریدان بیرون کشید و گوشه‌ای خلوت برای خود گزید و مشغول مناجات با حق گردید.

گفتنی است که در دفتر تاریخ وجود دارد که چندین بار از عالم غیب صراحتاً اعلام شد که حق ندارد مسند ارشاد را رها کند و او بی‌توجهی کرد و سرانجام خود قائم آل محمد بر دکانش حاضرشده و با عصبانیت او را نگریستند، همین الهام سبب شد رعشه‌ای سخت بر جان شیخ افتاده و یقین کند که دیگر جای خالی کردن میدان نیست و باید وظیفه‌ی والای خود را به شکلی درست انجام دهد.

پس ‌از این ماجرا شیخ پیر مشهد یک سال درگیر بیماری شد و با آن دست‌وپنجه نرم کرد، اما وقتی آرام‌آرام رو به بهبودی رفت از بستر بیماری برخاسته به ارشاد مردم پرداخت. دوستداران و مریدان وی رفته‌رفته زیاد شدند و پس از مدتی به‌واسطه‌ی محبتی که از امام هشتم در دل داشت میان مردم بسیار محبوب گشت.

در تاریخچه‌ی ساخت و ترمیم آرامگاه پیر پالان‌دوز آمده که، بنای اولیه زیارتگاه پیر پالان‌دوز در زمان سلطنت سلطان محمد خدابنده صفوی و با تلاش و کوشش قنبرعلی‌بن خواجه حسین ساخته شد، درواقع احداث این بنا به سال ۹۸۵ هجری قمری بازمی‌گردد.

این بنا بارها تعمیر شده بود اما بیشترین میزان ترمیم و حتی دوباره‌سازی آن در زمان نوسازی حریم حرم مطهر پس از پیروزی انقلاب اسلامی انجام شد و بدین ترتیب مقبره پیر پالان‌دوز تخریب و مجدداً بازسازی شد.

این اثر تاریخی دوره صفوی در جوار حرم مطهر امام رضا(ع) و در نزدیکی ورودی اصلی آن یعنی ورودی نواب صفوی قرار دارد. در نگاهی دیگر، بنای آرامگاه پیر پالاندوز هفتصد سال پس از شهادت امام رضا(ع) ساخته‌شده است، بنابراین قدمتی کمتر از حرم مطهر ایشان دارد اما همسایگی با این امام رئوف در میزان شهرت و محبوبیت آن بی‌تأثیر نبوده است.

ساعت بازدید از این آرامگاه و مکان تاریخی از 6 تا 20 است.

این مقبره به شکل یک ۴ ضلعی و به همراه یک گنبد بزرگ و زیبا ساخته شده و جزئیات معماری دوره صفوی در آن موج می زند. تزئیناتی مثل کاشی کاری ها و گچ بری های زیبا که در طراحی نمای بیرونی و داخلی به کار رفته در نوع خود بسیار استادانه و با مهارت کار شده اند و آثار نقاشی مینیاتوری آن تقریبا کم نظیر هستند. البته در بازسازی سال های اخیر سردر، حوض، فضای سبز و نقش‌های مینیاتوری به این مقبره اضافه شده اند.

معمولا اکثر هتل‌های مشهد برنامه ویژه ای برای دسترسی به حرم امام رضا دارند، البته بیشتر زائران هتل‌هایی نزدیک به حرم را برای اقامت خود انتخاب می‌کنند. حتی اگر در هتلی دور از حرم نیز اقامت داشته باشید، با تمام وسایل نقلیه عمومی و شخصی از هر نقطه شهر به راحتی می‌توان به حرم امام رضا و آرامگاه پیر پالان دوز دسترسی داشت.

مکان‌های دیدنی نزدیک

خانه تاریخی داروغه: ۴۵۰ متر، خانه تاریخی توکلی ۴۵۰ متر، حرم مطهر رضوی ۸۰۰ متر، باغ رضوان یک کیلومتر، پارک وحدت ۱.۷ کیلومتر

هتل‌های نزدیک

هتل هانیه ۳۰۰ متر، هتل معین ۳۵۰ متر، هتل قصر الضیافت 400 متر، هتل ضیافه الزهرا ۴۵۰ متر،هتل ولایت ۶۰۰ متر

رستوران‌ها و غذاخوری‌های نزدیک

رستوران قصر العماره ۳۰۰ متر، رستوران شبانه روزی شهر ما ۳۰۰ متر، وادی البنان ۶۵۰ متر، فست فود زیتون ۹۰۰ متر، رستوران عمه لیلا یک کیلومتر

منبع: مشهد فوری

316