مراسمِ شبیه‌خوانی فَدیشه نیشابور ثبت ملی شد

به گزارش مشهد فوری ابوالفضل مکرمی‌فر با بیان اینکه مراسم شبیه‌خوانی روستای فدیشه نیشابور در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسید، اظهار کرد: روستای فدیشه واقع در ۳۷ کیلومتری غربِ شهرِ نیشابور، یکی از روستاهای استان است که اهالی از گذشته تا امروز اهتمامِ ویژه‎ای در برگزاری مراسمِ تعزیۀ خوانی در روزِ عاشورا دارند.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی بابیان این‌که یکی از باشکوه‌ترین تعزیه‎خوانی‎های استانِ در این روستا اجرا می‌شود،ادامه داد: تعزیه و تعزیه‎خوانی که مردمِ فدیشه عمدتاً از آن تحت عنوان شبیه و شبیه‌خوانی یاد می‎کنند، درگذر زمان علاوه بر ادامه سنت‌های دینی به عنصری بدل شده است که آن را می‎توان بخش اصلی هویت‎بخشی روستا و منطقه قلمداد کرد.

وی افزود: همین موضوع خود موجب تقویت اهتمامِ اهالی در برگزاری این مراسم ، پایداری و استمرار آن است.

مکرمی‌فر تصریح کرد: علاوه بر بُعد هویتی که در ارتباط با این مراسمِ آیینی مطرح است، شکل‎دهی شبکۀ اجتماعیِ منطقه‎ای و نظام مشارکتی اکثر اهالی آن روستا و روستاهای اطراف در برگزاری و حضور در آن نکتۀ حائز اهمیت در این زمینه به نظر می‎رسد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی یادآور شد: به‌عبارتی‌دیگر، از گذشته تا امروز مراسمِ شبیه‎خوانی فدیشه با برانگیختن مشارکتِ گروهی از روستاهای منطقه موجب شکل‎گیری نوعی شبکۀ اجتماعی و آیینی حولِ سوگواری‌های ماه محرم و عاشورای امام حسین(ع) شده و مشارکتِ روستاها در شبیه‎خوانی فدیشه عمدتاً از خلال تماشا کردنِ مراسمِ شبیه‎خوانی و مخاطب آن بودن رقم می‎خورد، مردم این روستاها که به‌طور میانگین در فاصله حدود شش کیلومتری فدیشه قرار دارند، درگذشته با بر دوش کشیدن علم‎های عزاداری روستای خود، به فدیشه مراجعه و فعالانه در آن شرکت می‎کرده‎اند.

وی گفت: درگذشته این شبکه، محدود به چهار الی پنج روستا بوده است اما هم‌اکنون به بیش از سی روستا افزایش‌یافته است.

مکرمی فر افزود: علاوه بر روستاهای که به‌صورت سنتی روزِ عاشورا را در مراسمِ شبیه‎خوانی فدیشه شرکت می‎کنند و آن بخش از روستاهای منطقه که در سال‌های اخیر به این شبکه پیوسته‎اند، مراسمِ شبیه‎خوانی فدیشه مخاطبان و مشارکت‎کنندگان قابل‌توجهی از سایرِ نقاطِ استان و کشور دارد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی افزود: این مراسم بعد از گذشت حداقل بیش از یک 150 سال از اجرای آن ، همچنان یکی از باسابقه‌ترین اجراهای تعزیه‌خوانی به سبکِ سنت خراسان است.

هم‌چنین مدیر دفتر ثبت آثار تاریخی - فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی با اشاره به‌ضرورت شناسایی، ثبت و معرفی میراث فرهنگی تعزیه سبک خراسان دراین‌باره گفت: «در دهه‌های اخیر نحوه اجرای تعزیه بهروش‌های سنتی و ریشه‌دار، نیازمند توجه و تأکید بیشتر پژوهش گران و اجراکنندگان است.»
محمود طغرایی افزود: «متأسفانه این گفتمانِ مسلط با طرح ضمنی این ادعا که سبک‌های جدید و غیربومی، کیفیتِ هنری بالاتری را به وجود آورده، موجب به حاشیۀ رفتن سایر سبک‎های اصیل شده و درنتیجه باعث سنت زدایی، فرسودگی و ایجادِ زمینۀ انقراض سایر سبک‎های تعزیه‎خوانی و شبیه‌خوانی شده است.

طغرایی اظهار کرد: انتظار داریم ثبت ملی این اثر، با بازشناسی مختصاتِ کلی سبک تعزیه‎خوانی خراسان و موجب حفظ، استمرار و معرفی ارزش‌های معنوی برجای‌مانده از گذشته و تأکید بر پررنگ کرده و رواج سنت‌های فرهنگی اصیل این سبک در سایر تعزیه‌های این منطقه شود.

شایان‌ذکر است که علاوه بر برگزاری تعزیه‌خوانی از اولین روزهای محرم ،مراسم صبح عاشورا باسنت تاریخی علم‌گردانی و با حضور هیئت‌های عزاداری همه روستاهای اطراف در این روستا آغاز می‌شود و اهالی روستاها "علم‌های خاص خود را که نمادی از درخت سرو به نشانه آزادگی سالار شهیدان می‌دانند از تکایا و هیئت‌ها بیرون می‌آورند و بر روی دستان خود حمل می‌کنند.

براساس گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی، مراسم شبیه‌خوانی نیز با حضور شبیه‌خوانان و افرادی که شخصیت‌های نیکو صفت(اولیا) و افراد ظالم صفت (اشقیا) واقعه عاشورا را نمایندگی می‌کنند، بر روی سکویی در میانه میدان بزرگ برگزارشده و بینندگان بر مصائب و عزای شهدای کربلا به تعزیه می‌نشینند.

316