همه چیز درباره قانون آزادسازی استفاده از تلفن همراه در مدارس | تصمیم بدون تضمین

چه مدرسه‌ای داشته باشید، بدون شک شما هم شنیده‌اید که وزارت آموزش و پرورش در یک تصمیم ناگهانی، ممنوعیت استفاده از تلفن همراه در مدارس را لغو کرده است. خبری که خیلی زود میان خانواده‌ها و دانش‌آموزان پیچید و البته پرسش‌های زیادی به دنبال داشت. آیا از این به بعد دانش‌آموزان می‌توانند آزادانه گوشی‌هایشان را به مدرسه ببرند؟ آیا قرار است تلفن همراه در زمان تدریس معلمان هم در اختیار بچه‌ها باشد؟ البته اطلاع رسانی‌های تکمیلی وزارت آموزش و پرورش هم تا این لحظه نتوانسته از کل ماجرا ابهام زدایی کند. این گزارش، روایت کامل و تحلیل کارشناسی این تصمیم جنجالی است.

آزادی مشروط تلفن همراه پس از ۲۶ سال!

پیشینه اختلاف‌نظر درباره استفاده از تلفن همراه در مدارس در اصل مربوط به ۲۶ سال قبل است؛ زمانی که ماده ۶۸ آیین‌نامه اجرایی مدارس مصوب سال ۱۳۷۹بر ممنوعیت استفاده از اشیای گران‌بها و وسایل غیرمرتبط با امور تحصیلی در مدارس تأکید کرد و بعد‌ها تلفن همراه هم در این فهرست قرار گرفت. البته تا اینجا همه چیز محدود به همان کشمکش‌های معمول میان خانواده‌ها و دانش آموزان بود، اما موضوع زمانی جدی‌تر شد که شیوع کرونا در کشور، آموزش مجازی را به رویه‌ای مرسوم در کشور تبدیل کرد. از آن زمان بود که ضرورت بازنگری در قانون بیشتر احساس شد.

این گونه بود که در ماده ۱۲۰ آیین نامه جدید اجرایی مدارس مصوب ۱۴۰۰، وزارت آموزش و پرورش پذیرفت که استفاده از تجهیزات هوشمند در مدارس یک ضرورت انکارناپذیر است، اما اینکه آیا «تجهیزات هوشمند»، تلفن همراه معلمان و دانش آموزان را هم شامل می‌شود، تا به امروز جزو ابهامات قانون بود. حالا در ابلاغیه جدید، این موضوع پس از ۲۶ سال موردتوجه قرار گرفته و وزارت آموزش و پرورش در ظاهر کار، قبول کرده که آوردن تلفن همراه به مدارس بلامانع باشد؛ البته با شرایط خاص!

آیین نامه جدید چه می‌گوید؟

موسی‌الرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش روز شنبه در گفت‌و‌گو با رسانه‌ها به تشریح جزئیات این تصمیم جدید پرداخته و می‌گوید: در آیین نامه جدید، استفاده آموزشی از وسایل و تجهیزات الکترونیکی در کلاس درس برای تکمیل و تقویت فرآیند آموزش و یادگیری با تأیید شورای مدرسه، بلامانع اعلام شده، اما تصمیم گیری جزئی و میدانی در این باره بر عهده شورای مدرسه قرار داده شده است.

وی می‌افزاید: به عبارت دقیق تر، استفاده از رسانه‌های اجتماعی، عکسبرداری، فیلمبرداری و ضبط صدا در محیط مدرسه مشروط به کسب اجازه از مدیر مدرسه است و علاوه بر این، استفاده از تلفن همراه در کلاس نیز فقط برای فعالیت‌های آموزشی برای زمان مشخص و محدود مجاز است.

آیا مدارس برای آزادی تلفن همراه آماده‌اند؟

اگرچه اعلام شده که تصمیم جدید وزارت آموزش و پرورش پس از دو سال کار کارشناسی به تأیید شورای عالی آموزش و پرورش رسیده و حالا در مراحل نهایی بررسی و ابلاغ است، اما واقعیت‌های موجود نشان می‌دهد که این تصمیم شاید آن قدر‌ها هم با واقعیت‌های موجود تطبیق فنی نداشته باشد. واضح‌ترین تصویر موجود، همین تفویض اختیار گسترده وزارت آموزش و پرورش به مدارس است؛ تفویض اختیاری که بیش از هر چیز به نوعی «سلب مسئولیت از خود» شباهت دارد.

سحر بیات کارشناس تعلیم و تربیت در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز می‌گوید: به نظر من، این تصمیم جدید از دو جنبه مختلف قابل بررسی است. یک جنبه خوب این است که در کلاس درس، خیلی اوقات نیاز است دانش آموز در همان لحظه یادگیری درباره یک موضوع آموزشی جست‌و‌جو کند، موضوعی را به اشتراک بگذارد و یا از محتوای آموزشی به صورت اینترنتی استفاده کند. این یک ضرورت غیرقابل انکار است، اما متأسفانه از آن جا که فرهنگ استفاده از تلفن همراه در مدارس به طور کامل برای بچه‌های ما نهادینه نشده و قوانین مناسبی در مدارس ما وجود ندارد، میتوان با احتمال قریب به یقین پیش بینی کرد که این طرح نخواهد توانست به اهداف مثبت خود دست پیدا کند.

وی می‌افزاید: تمرکز، مهم‌ترین اصل یادگیری است. در این شرایط آیا من به عنوان یک معلم می‌توانم با اطمینان بگویم بچه‌ها در طول کلاس به صورت مخفیانه از شبکه‌های اجتماعی و امکانات غیرآموزشی تلفن همراه استفاده نمی‌کنند؟ به روشنی هیچ تضمینی برای این موضوع وجود ندارد. علاوه بر این، بدیهی است وقتی موضوعی تا دیروز کاملاً ممنوع بوده و حالا ناگهان لغو ممنوعیت شود، اثرات استفاده هیجانی از آن پررنگ‌تر باشد؛ بنابراین نمی‌توان با قطعیت تأیید کرد که این تصمیم ناگهانی وزارت آموزش و پرورش بتواند در عمل موفق باشد.