نگاهی به رسوم محرم در خراسان
این روزها با قدم زدن در خیابان میتوان مساجد سیاهپوش شده و تکیههای علم شده را دید و حال و هوای فرا رسیدن ماه محرم را حس کرد.
به گزارش مشهد فوری ، تشکیل دستههای سینهزنی و زنجیر زنی، برگزاری آئینهای عزاداری سنتی و برپایی مجالس روضهخوانی از جمله اقداماتی است که در اکثر شهرستانهای کشور بهصورت مشترک برگزار میشود اما مراسمهایی مانند «نخلگردانی روستای فدافن»، «حسن حسین بیدخت» و «مرثیه واویلای روستای مند» از جمله آیینهای عزاداری سنتی در خراسان رضوی است.
«نخلگردانی»
آیین نخلگردانی همه ساله طبق سنتی دیرینه، عصر روز دوازدهم محرم توسط روستاییان «فدافن» شهرستان کاشمر با شکوهی خاص برگزار میشود. در کاشمر بعد از ظهر این روز تمامی هیئتهای عزاداری از روستای فدافن با عنوان دسته بتی اسد به سمت شهر کاشمر حرکت میکنند و با حرکت در سطح شهر به سمت باغمزار به راه میافتند.
در این مراسم، آیینهای مختلفی از جمله نخلگردانی به نمایش گذاشته میشود و عدهای بیل به دست، به نشانه مردان قبیله بنی اسد که برای دفن پیکرهای مطهر شهدا به کربلا آمده بودند در بین جمعیت دیده میشوند. «نخلگردانی» در کاشمر دست کم قدمتی 200 ساله دارد.
نخل شبکهای از چوبهای به هم متصل است که فرم و شکلی شبیه به خانهای متحرک با سقف شیروانی دارد، این مجموعه چوب بههم متصل، وزنی قریب دو تن دارد و برای بلند کردن آن به افراد زیادی احتیاج است. نخل بر دوش 28 مرد قرار میگیرد و اهالی فدافن معتقدند نخل نمادی از تابوت امام حسین (ع) است، تابوتی که از حجم یک تابوت بیشتر شده است و شکوه و جلال خاصی دارد.
« حسن حسین»
مراسم معنوی و تاریخی «حسن حسین» که در فهرست آثار معنوی کشور به ثبت رسیده است در شهر بیدخت گناباد برگزار میشود. برگزاری این مراسم اغلب بعد از نماز مغرب و عشا است و اوج مراسم نیز عصر عاشورا و پس از شهادت امام حسین (ع) است که چند صد نفر در این مراسم شرکت میکنند.
«حسن حسین» از 3 نسل قبل یعنی از 250 سال گذشته هر ساله در ماه محرم و پایان مراسم عزاداری سینهزنی در بیدخت گناباد برگزار میشود.
« مرثیه واویلا»
به نقل از نشریه رویش روستای مند، از قدیمالایام یعنی بیش از یک قرن گذشته در روستای مند مرحوم کربلایی محمد نجار و بعد از ایشان، پسر او یعنی کربلایی ابراهیم مراسم «واویلا» را که مرثیه آن را از کاشان به روستا آورده بودند با صوتی زیبا اجرا میکردند.
«مرثیه واویلا» یکی از پرجلوهترین اشعار مولانا کمالالدین محتشم کاشانی در مدح و منقبت معصومین است که وزن آن یعنی «مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن» خود گویای اندوه و سوز درونی شاعر است، گویا بعدا توسط افراد محلی کلماتی به هر بیت اضافه شده که در همسرایی از آن کمک بگیرند و آن را به قالب «مستزاد» مانند کرده است.
بدین ترتیب بعد از اتمام هر بیت توسط فرد اصلی این قسمتها مستزاد و سپس بیت اول یعنی «سودای کربلا جگر سنگ...» توسط جمع همراه تکرار میشود.
«باری تو جاه آل علی بر مزید باد
هر دم هزار لعنت حق بر یزید باد»
در کنار این آیینهای سنتی برپایی مجالس روضهخوانی در سه نوبت در مساجد و تکایا و قرائت زیارت عاشورا نیز از مراسمی است که مردم خراسان رضوی در دهه اول محرم برگزار میکنند.
مراسم خطبهخوانی در صحن ملکوتی حرم مطهر امام رضا (ع) و شام غریبان در حرم رضوی و ورود دستههای عزاداری به حرم در ماه محرم و دهه آخر صفر نیز از آیینهای مردم خراسان رضوی در ماه محرم است.
22
ارسال نظر