هوشنگ جاوید: مشکلات تعزیه با برنامه‌ریزی قابل حل است

به گزارش مشهد فوری ، یک پژوهشگر موسیقی دان گفت: قدمت این‌ مراسمات آیینی به پس از اسلام، زمان آل زباره باز می‌گردد؛ آن‌ها به عنوان نقبای شیعیان، پس از ورود به خراسان این‌گونه آیین‌های مذهبی را راه اندازی می‌کنند.

هوشنگ جاوید در خصوص المان‌های مورد استفاده در عزاداری‌ها بیان‌کرد: تمامی این المان‌ها برگرفته شده از فرهنگ ایرانی است؛ هر دین و مذهبی برای تبلیغ خود نیاز به یک‌سری چیزهای نمادین دارد؛ سمبل‌هایی که به عنوان مظاهر ابزار باور از آن استفاده کند و این نمادها را بکار می‌گیرد تا تبلیغ خود را بهتر انجام دهد.

وی ادامه داد: به همین دلیل بر اساس آن چیزی که روایت شده بر ایرانی‌ها به عنوان مثال در مورد بهشت، قیامت و پرندگان بهشتی؛ آن‌ها می‌آیند و باورهای خود را بر روی علامات پیاده می‌کنند و هرگونه حرف دیگری اشتباه است و نمی‌توان گفت این‌ها نماد چیز دیگری است.

این پژوهشگر افزود: شما به هنگامی که به این نمادها نگاه می‌کنید متوجه می‌شوید که شکل کلی آن‌ها مانند آتش است و این بدان معناست که شعله آتش مهم‌تر از هر چیزی است و این‌که ما می‌گوییم آتش کربلا در دل‌ها از بین نمی‌رود همین است و این کاملا ساخته و پرداخته خود ایرانی‌ها است.

هوشنگ جاوید اظهار عقیده کرد: از نمادهایی مانند عاشورا، بهشت و... بروی علائم به زیبایی استفاده شده؛ حالا اگر حمل آن امروزه مشکل شده نباید بهانه بیاوریم که این اسلامی و ایرانی نیست؛ حمل این علائم امروزه به مشکل برخورده و این علامت ها نباید بیشتر از دوازده تیغه باشند.

وی ادامه داد: متاسفانه امروز کارهایی بدون فکر انجام شده که آزار می‌دهد کسانی را که اصل قضیه را می‌دانند؛ این علامت از بین 5 الی 12 تیغه است و علت آن‌هم مسائل باور مدارانه اسلامی است، چرا، زیرا اگر دقت کنید هم بحث پنج تن آل‌‌عبا در علامت‌های پنج تیغه مطرح است، در علائم هفت تیغه بحث دیگری و در علائم دوازده تیغه منظور 12 معصوم است و همچنین از جلوه‌های عاشورایی به زیبایی در این علامت‌ها استفاده شده است.

این پژوهشگر افزود: ما نمی‌توانیم بگوییم که این نماد‌ها مربوط به مذهب دیگری است؛ بله موسیقی‌های ضربی چیزیست که در این قرن رایج شده، ببینید موسیقی عزا در ایران دوره به دوره تغییراتی داشته و یکی از مسائل مهم آن این است که هر دوره‌ای که این موسیقی تغییر می‌کرده در کتاب‌ها نوشته می‌شده است.

هوشنگ جاوید در ادامه گفت: سینه زنی ما حاصل تحول زمانه‌ای است یعنی دوره‌ای کامل را گذرانده است تا به این‌جا رسیده است؛ اگر ما تاریخ را مطالعه کنیم می‌بینیم که فردوسی در شاهنامه بیان می‌کند که ایرانی‌ها به چه روشی خاک بر سر می‌ریخته‌اند، چه لباسی می‌پوشیده‌اند و چه چیزهای دیگری داشته‌اند، حتی فردوسی در شاهنامه می‌گویید که در هنگام عزا از طبل‌های کوچک استفاده و چگونه دور آن را مشکی می‌کرده‌اند.

وی افزود: می‌بینیم که در گذشته تنها طبل استفاده می‌شده اما الان انواع و اقسام سازهارا در این مراسم استفاده می‌کنند علت آن‌هم این است که رسانه مجبور است زمان عزاداری برای پخش آنتن از نوعی موسیقی رسانه‌ای استفاده کند تا جذب مخاطب را داشته باشد و این جلب مخاطب در قالب ایجاد سوگ ترانه‌ها در حال کار کردن است.

این پژوهشگر بیان کرد: سوگ ترانه ایجاد می‌شود اما مردم ما برداشت درستی از این ندارند و علت آن این است که کسی نمی‌آید بگوید که که این سوگ ترانه فقط در قالب رسانه باید استفاده شود و مردم نا آگاهانه از این موسیقی استفاده می‌کنند و این آسیبی است که برداشت غلط مردم به فرهنگ جامعه زده است.

هوشنگ جاوید ادامه داد: ما باید این قضیه را با روشنگری افراد دست‌اندر کار درست کنیم تنها یک ضرب‌آهنگ در گذشته استفاده می‌شده آن‌هم به خاطر هماهنگی زنجیر زنان و دسته عزاداری بوده و برای این‌کار طبل زیادی استفاده نمی‌شده و یک یا دو طبل کافی بوده است اما الان این کار به صورت نمایشی و نا آگاهانه انجام می‌پذیرد.

وی در خصوص تغییرات در برگزاری مراسم عزاداری از گذشته تا کنون، گفت: در گذشته این تغییرات در راستای مثبتی انجام می‌گرفت اما الان بسیاری از این تغییرات منفی است به این دلیل که الان اگر دقت کنید با موسیقی رپ نوحه خوانی می‌شود و- با این کار به ریش همه می‌خندند- جالب این است که بارها با اینکه خود من در این رابطه مقاله نوشته‌ام یا دیگران که انجام ندادن این کار را گوش‌زد کرده‌اند باز هم شاهد انجام این کارها هستیم زیرا جامعه ما موسیقی درست برای انجام این آیین‌ها را نمی‌داند.

این پژوهشگر افزود: اگر این گیر و گرفت‌ها در حوزه شناخت موسیقی نبود این ماجرا پدید نمی‌آمد و به هر حال آگاهی دادن بهترین روش است و باید مانند نهی از منکر عمل کرد زیرا بعضی گوش شنوای خود را از دست داده‌اند و اگر کاری در این حوزه انجام نشود به جامعه آینده آسیب وارد خواهد شد البته در آینده جوانان ما اصلا به این‌گونه چیزها توجهی نخواهند داشت.

هوشنگ جاوید اضافه کرد: در برخی مناطق ایران این بازنگری به صورت خودجوش صورت گرفته مانند اینکه دسته‌ها علائم خود را دیگر تکان نمی‌دهند و بر جلوی هیئت می‌گذارند و بعضی علامت‌ها را داخل مسجد می‌گذارند، گرچه از بین رفتن این آیین‌ها در پی این رفتارها وجود دارد ولی چاره دیگری نیست.

وی اظهار عقیده کرد: اگر بتوان یک برنامه ریزی ساده انجام داد، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد اما بعضی نمی‌خواهند؛ دستگاه‌های اجرایی ما تا در یک موقعیت قرار نگیرند اصلا به چگونگی برگزاری آن فکر نمی‌کنند و دائما در حال گذران روزمرگی و گذاشتن جلسات بی‌خود هستند و زمان رسیدن آیین، تازه به آن فکر می‌کنند، این غلط است باید از قبل به این چیزها فکر شود.

منبع: ایسنا

160