گذشته، حال و آینده حصار طوس

به گزارش مشهد فوری به مناسبت روز شهرسازی «همایش توس در حصار طوس» در دانشگاه صنعتی سجاد مشهد برگزار شد در این نشست جمعی از دغدغه مندان و مسئولان در حوزه طوس و فردوسی دغدغه های خود را مطرح کردند.

ساخت و سازهای اطراف آرامگاه از دهه 80شدت گرفت
مرجان اکبری معاون میراث فرهنگی به نمایندگی از رئیس میراث فرهنگی خراسان رضوی در این نشست سخن می‌گفت. وی تعداد آثار تاریخی به ثبت رسیده در محدوده طوس را ده مورد ذکر کرد و گفت اولین آثار ثبتی گنبد هارونیه و آرامگاه فردوسی و آخرین آنها تا کنون بستر خشک رودخانه کشف رود با آثاری از دوره پارینه سنگی بوده است.
اکبری سپس به بیان چگونگی ساخت آرامگاه فردوسی پرداخت و از شخصی به نام «عیسی صدیق» به عنوان اولین فردی که برای ساخت آرامگاه کمک مالی کرده است نام برد. این کارشناس میراث فرهنگی توضیح داد چگونه با فروش تمبر فردوسی و سپس بلیتهای بخت آزمایی هزینه ساخت آرامگاه فراهم آمد و در نهایت با ۱۴۰هزار تومان آرامگاه در سال ۱۳۱۳ شمسی به اتمام رسید.
اما تا پیش از بازسازی آرامگاه در دهه چهل ۴ مرتبه تعمیراتی در آن انجام شد. طی تجدید بنا بر عرصه باغ آن نیز افزوده شد و وسعت آن به ۶۲۰۰۰متر مربع رسید. در طی دهه ۷۰ و ۸۰ نیز زیر نظر دکتر دانش دوست باغ آرامگاه باز پیرایی شد.
پس از شرح تاریخچه آرامگاه نوبت به حریم طوس رسید اکبری با نشان دادن عکس های هوایی دهه ۴۰ نشان داد که ساخت و سازی پیرامون بخش شمالی باره توس و باغ آرامگاه فردوسی وجود نداشته است. از سال ۴۵ هم زمان با بازپیرایی آرامگاه ساخت و سازهای پیرامون آرامگاه نیز آغاز می‌شود. عکس‌های هوایی سال ۷۴ که برای بررسی های ثبت آرامگاه انجام شده نشان از ساخت سازهای پیرامون آرامگاه و اندکی در مسیر ورودی آرامگاه بود. در دهه ۸۰ اما این ساخت و سازها به شدت افزایش یافت. وی با این نکته که برای آرامگاه و شهر طوس حریمی تعیین شده بود. این حریم حلقوی ۹کیلومتر مساحت دارد. به صحبتهای خود خاتمه داد.

اهمیت طوس به بزرگان آن است
برای گفتن از اهمیت شهر طوس در حوزه ادبیات و فرهنگ فارسی دکتر محمدجعفر یاحقی صاحب کرسی فردوسی پژوهی دانشگاه فردوسی پشت تریبون رفت. یاحقی اهمیت طوس را در انسانهایی که از این دیار برخاسته‌اند دانست و گفت در کتاب نام‌آوران طوس 494 طوسی نام آور را معرفی کرده‌ایم. وی همچنین گفت به شهادت تاریخ حتی بسیاری از ساکنان مشهد فعلی کوچ کرده های همین طابران طوس هستند که پس از خرابی‌های ناشی از جنگ‌های تاریخی به نوغان آن زمان مهاجرت کردند. مدیر عامل خردسرای فردوسی همچنین درباره شهر طوس کنونی گفت اثار به جا مانده در طوس گویای این است که شهر در دوره اسلامی ساخته شده است. و آثار طوس پیش از اسلام را باید در جای دیگری جست و جو کرد.
یاحقی همچنین به مناسبت روز شهرسازی از نشانه‌های شهرسازی در شاهنامه گفت و توصیه کرد کتاب شهرستان‌های ایران شهر را شهرسازان مطالعه کنند. او گفت شاهنامه کتاب جنگ هاست و جنگ‌های آن دوران بر خلاف زمان ما خارج از شهرها رخ می‌داد اما این موضوع دلیل نمی‌‌شود که فردوسی از شهرها توصیفی نداشته باشد. اصطلاحات شهری زیبایی مانند شارستان می‌توان از آن استخراج کرد.
او از دانشجویان شهرسازی خواست بیشتر به مطالعات تاریخ مهندسی بپردازند و خواست عنوانی به نام مهندسی تاریخی هم به سرفصل‌های رشته مهندسی افزوده شود. یاحقی در پایان با بیان دغدغه های خود برای عمران طوس خاطراتی از روزگار آبادان آرامگاه تعریف کرد.

بالاخره پیشخوان آرامگاه کلنگ می‌خورد
رئیس کمیسیون ویژه طوس سخنران بعدی همایش بود او ابتدا به بحث چالشی همیشگی درباره املای واژه طوس پرداخت موضوعی که حتی در نام نشست هم خودنمایی می‌کرد. ریاضی با اشاره به اینکه در قدیمی‌ترین نسخه شاهنامه یعنی نسخه فلورانس طوس با «ط» نوشته شده و البته متون کهن فارسی ما این رسم الخط را داشته‌اند گفت بر همین اساس شاید نوشتن طوس با این املا صحیح تر باشد هرچند نمی‌شود استدلال‌های طرفداران «توس» را هم نادیده گرفت در پارسی‌تر بودن این املا.
بعد از این بحث حاشیه‌ای ریاضی به توصیفی از موقعیت ناحیه منفصل شهری ۳۵۰۰ هکتاری طوس در منطقه دوازده پرداخت؛ محدوده طابران تاریخی یک دهم یعنی حدود ۳۵۰هکتار است که با بارویی جدا شده بود. عضو شورای شهر در ادامه به تلاش‌های انجام شده جهت آبادانی طوس هم به عنوان وجهه فرهنگی شهر و هم فرصتی برای افزودن یک روز بر ماندگاری گردشگران اشاره کرد و گفت هرچند این اقدامات هنوز به ثمر ننشسته است اما امیدواریم به زودی شاهد عملی شدن وعده ها باشیم. ریاضی خبر داد تا پایان هفته بازپیرایی جلوخان آرامگاه توسط شهردار کلنگ زنی خواهد شد.

آینده شهر تاریخی طوس در یک نگاه
سخنران پایانی نسشت اما مهندس شیرازپور مدیرعامل شرکت مهندسین آویژه مهر بود. این شرکت مسئول ارائه نقش راهبردی برای شهر طوس است او به تفصیل از دستاوردهای دیگر شهرهای تاریخی و فرهنگی در جذب گردشکر گفت و افقی که برای طوس با تقریب بازدید سالانه ۴ تا ۶ میلیون نفر در نظر گرفته شده است. از قدرت ترقیب گردشگران و عواملی جون جشنواره ها برای دعوت گردشگران و ظرفیت های پاژ روستای زادگاه فردوسی گفت.صحبتهای تخصصی او برای دانشجویان شهرسازی تنظیم شده بود و حاوی نکاتی پیرامون چگونگی ساخت و ساز متناسب با گردشگر بود.

26