بودجه 97 خراسان، ابهامات و اشکالات

در بخش اول گفتگو با دکتر خطیب کلیات بودجه پیشنهادی 97 مورد ارزیابی قرار گرفت. در این بخش عضو دفتر پژوهش و توسعه به نقد حذف بودجه حاشیه شهر مشهد و طرح بافت فرسوده شهر، عدم توجه به ظرفیت های مشهد پرداخت

مشکل بودجه خراسان تعریف اشتباه نیازها و دارایی‌های آن است
اما درباره بودجه خراسان باید گفت در وهله اول به نظر می‌رسد که این بودجه افزایش یافته است اما این افزایش به دلیل تملک دارایی‌ها و اعتبارات است. سهم استان از بودجه کل هزینه کشور در سال جاری ۷.۵ درصد است که این میزان برای سال ۹۷ برابر ۸.۵ شده است. اما در واقع خراسان رضوی هیچ گاه با توجه به جمعیت و پراکندگی جمعیت است بودجه مناسب خود را دریافت نکرده است این افزایش نیز به دلیل وارد شدن بودجه آموزش و پرورش و بنیاد شهید به بودجه استان‌هاست. درواقع بودجه عمرانی استان که صرف توسعه آن می‌شود کاهش پیدا کرده است.
برای مثال بودجه برقی کردن قطار مشهد -تهران، پروژه آزادراه حرم تا حرم و قطار مشهد-گلبهار کاهش چشمگیر یافته و بخش عمده آن به بخش خصوصی واگذار شده است. بودجه زیارت که سال گذشته حذف شده بود امسال وارد بودجه شده است اما بسیار محدود و برای سه شهر (قم،مشهد و شیراز) به صورت مشترک است. بودجه حاشیه شهر که امسال ردیف بودجه جداگانه داشت و تا کنون تحقق نیافته است در بودجه ۹۷ کلاً حذف شد.

مسائل مشهد درک نشده‌اند
پیش از ورود به بحث بودجه حاشیه شهر باید یک مسئله را روشن کنیم اشتباهی که دارد صورت می گیرد این است که تعریف حاشیه نشینی درست صورت نگرفته، حاشیه نشینی در نتیجۀ سیاست‌ سرمایه‌ محور شکل می گیرد در واقع وقتی ساخت و سازهایی مدرن ایجاد شد که نیاز به نیروی انسانی ماهر داشت افرادی که از روستا به شهر مهاجرت کرده‌اند نمی توانند جذب این بازار مدرن شوند بنابراین در حاشیه تولید و حتی مصرف شهر قرار می گیرند آنها ممکن است هرجایی از شهر زندگی کنند اما وارد چرخه تولید و مصرف شهر نمی‌شوند. حال این افراد به حاشیه رانده شده می‌توانند در بافت فرسوده شهر ساکن شوند و یا حتی به زاغه‌هایی در بخش‌های دیگر شهر بروند مانند زاغه نشینانی که در اطراف پارک انتهای هاشمیه ساکن شده بودند. بنابراین حانشینی ممکن است در مواردی با بافت فرسوده ارتباط یابد اما این دو پدیده نباید با هم اشتباه گرفته شوند.
بافت فرسوده اطراف حرم بخشی از بافت تاریخی شهر مشهد است که هویت شهری آن را تشکیل می دهند اما تمام بافت فرسوده مشهد نیست ما مثلاً در منطقه آبکوه نیز بافت فرسوده داریم بنابراین ضرورت بازنگری در تعریف ها الزامی است.

رشد اقتصاد ی برابر با توسعه نیست توسعه حاصل افزایش بهره‌وری تولید است. سیاست‌های غلط اقتصادی در شهر مشهد ایجاد حاشیه نشینی کرده است حال ما باید تعریف ها را درست و مشخص بیان کنیم تا بتوانیم برای درمان مشکلات مشهد راه حل پیدا کنیم . باید دریابیم که راه حل هر کدام از این مشکلات مشهد با هم متفاوت هستند نباید بافت فرسوده اطراف حرم که به عنوان هویت تاریخی شهر نیازمند مرمت و بازسازی است و می‌تواند به یک منطقه گردشگری تبدیل شود مانند دیگر شهرهای بزرگ قدیمی دنیا با مسائل خانه‌های فرسوده و خطرساز اشتباه گرفته شود.

بودجه در جهت نیازمنیدها و توانایی ها باید باشد
حال به بحث بودجه بازگردیم با این پیش فرض ها کاملا مشخص است که بافت اطراف حرم نیازمند بودجه‌ای ضروری و خاص است که باید در بودجه عمرانی استان لحاظ می‌شد؛ بودجه زیارت باید مشخص و تعریف شده باشد و شکل فعلی آن اصلا کاربردی نیست.
اصل بودجه استان هم افزایش نداشته و سوق پیدا کرده به سوی افزایش تملک دارایی ها یعنی باید دارایی های خود را بفروشند تا کمبود بودجه را تامین کنند؛ مشکل بزرگ مشهد اینجا ایجاد می شود که بیشتر زمین های مشهد موقوفه هستند و امکان خرید و فروش آنها فراهم نیست برای دولت وقتی به درآمد دولت از استان ها توجه می کنیم استان خراسان با وجود شهر زیارتی مشهد و بازارهای فراوانش در نیمه پایینی رده بندی در آمد دولت بر اساس مالیات از استان ها قرار می گیرد. بنابراین باید هماهنگی میان سه ارگان استانداری شهرداری و آستان قدس در مشهد برقرار شود تا مشکلات این شهر حل شود. بحث پرداخت مالیات از سوی آستان قدس مقوله‌ای است که باید جدا پرداخته شود اما در حال حاضر مسئله هماهنگی این نهادهاست در زمینه عمران شهری نباید فراموش کرد که بیش از ۵۵ درصد بودجه جاری کل کشور از نفت تامین می‌شودو اگر در این قسمت درآمد مورد انتظار حاصل نشود پروژه‌ها نیمه تمام خواهند ماند.
بودجه مشهد مناسب نیست چون با توجه به توانایی ها و ظرفیت های آن تخصیص داده نشده است؛ مشهد علاوه بر اینکه قطب گردشگری مذهبی است و باید بودجه در راستای تقویت آن بگیرد محوریت ترانزیت غرب و شرق را دارد همانطور که می‌دانید سرخس 60درصد ترانزیت ریلی را دارد به همین دلایل مشهد می‌تواند مرکز بازارهای اسلامی باسد این امر نیاز به زیرساختها و هماهنگی‌هایی چون ارتباط مناسب با کشورهای اطراف دارد همچنین نباید فراموش کنیم که این شهر یک مرکز صنعتی هم هست و این بخش نیز به حمایت نیاز دارد.

در پایان امیدوارم فرای بحث بودجه سیاستهای اقتصادی کشور اصلاح شود و تولید ما از رکود خارج شود.

26