داروهای تزریقی لاغری بدون اصلاح سبک زندگی، راهکار ماندگار درمان چاقی نیستند
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی با تأکید بر اینکه داروهای تزریقی لاغری از درمان‌های مؤثر چاقی به شمار می‌روند، گفت: استفاده از این دارو‌ها باید بر اساس تشخیص پزشک، شرایط بالینی بیمار و رعایت ملاحظات درمانی انجام شود؛ چراکه مصرف نادرست آنها می‌تواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد.
دکتر عطیه مهدیزاده، در نشست خبری داروهای تزریقی لاغری؛ واقعیت‌های پزشکی و مخاطرات پنهان با اشاره به افزایش شیوع چاقی و بیماری‌های مرتبط با آن اظهار کرد: بیماری‌های متابولیک از مهم‌ترین مشکلات سلامت انسان در عصر حاضر هستند که فشار خون بالا، کبد چرب، چربی خون و دیابت را شامل می‌شوند. چاقی نیز یکی از اصلی‌ترین زمینه‌های بروز این بیماری‌هاست.
وی افزود: اهمیت بیماری‌های متابولیک از آن جهت است که هزینه‌های سنگینی به نظام‌های بهداشتی و درمانی تحمیل می‌کنند و از عوامل مهم مرگ‌ومیر در جوامع به شمار می‌روند. بسیاری از این بیماری‌ها مزمن هستند و فرد را در تمام طول زندگی درگیر درمان و مراقبت می‌کنند.
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی با اشاره به وضعیت اضافه‌وزن و چاقی در کشور بیان کرد: در کشور‌های توسعه‌یافته حدود ۴۰ درصد جمعیت با اضافه‌وزن و چاقی مواجه هستند و این آمار در کشور ما حدود ۳۰ درصد است؛ با این حال، سرعت افزایش چاقی در ایران قابل توجه است.
مهدیزاده ادامه داد: ما در شرایطی با گسترش چاقی مواجه هستیم که هنوز مشکلات مربوط به سوءتغذیه به‌طور کامل برطرف نشده است. در واقع، کشور هم‌زمان با یک گذار تغذیه‌ای و فرهنگی روبه‌روست و سرعت تغییر الگوی تغذیه و افزایش چاقی در آن بالاست.
داروهای تزریقی لاغری؛ درمان مؤثر، نه راهکاری برای مصرف خودسرانه
وی با اشاره به ورود داروهای تزریقی لاغری به عرصه درمان گفت: این دارو‌ها از حدود سال ۲۰۱۲ وارد حوزه درمان شدند و در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ نیز تأییدیه‌های لازم را برای برخی کاربرد‌های درمانی دریافت کردند. این دارو‌ها می‌توانند برای بیماران مبتلا به چاقی بسیار مفید باشند، اما استفاده از آنها باید در چارچوب مشخص پزشکی و بر اساس موارد تجویزشده باشد.
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی با بیان اینکه تجاری‌سازی در کنار حوزه پزشکی و درمان همواره وجود داشته است، افزود: حتی در کشور‌های دیگر نیز تبلیغات گسترده‌ای برای این دارو‌ها انجام می‌شود؛ بنابراین نباید از جنبه اقتصادی و تجاری این موضوع غافل شد. با این حال، نیاز بیماران به این دارو‌ها واقعی است و باید امکان استفاده صحیح و اصولی از آنها فراهم شود.
مهدیزاده درباره معیار‌های تشخیص چاقی نیز توضیح داد: شاخص توده بدنی یا BMI که از تقسیم وزن بر مجذور قد به دست می‌آید، همچنان یکی از معیار‌های ارزیابی است؛ اما در نگاه‌های جدید پزشکی، درصد چربی بدن و بیماری‌های همراه با چاقی اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند.
وی تصریح کرد: ممکن است فردی به دلیل توده عضلانی بالا، شاخص توده بدنی بیش از ۳۰ داشته باشد، اما درصد چربی بدن او پایین باشد و از نظر بالینی چاق محسوب نشود. در مقابل، فردی ممکن است BMI حدود ۲۶ داشته باشد، اما به دلیل درصد بالای چربی بدن و ابتلا به بیماری‌هایی مانند کبد چرب و دیابت، در گروه بیماران مبتلا به چاقی بالینی قرار بگیرد.
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی ادامه داد: بنابراین، BMI به‌تنهایی برای تشخیص و تصمیم‌گیری درمانی کافی نیست و پزشک باید با بررسی ترکیب بدن و عوارض همراه، درباره ضرورت استفاده از دارو تصمیم بگیرد. انتخاب صحیح بیمار برای دریافت داروهای تزریقی اهمیت بسیار زیادی دارد.
عوارض احتمالی داروهای لاغری را نباید نادیده گرفت
مهدیزاده با تأکید بر ضرورت نگاه علمی به عوارض داروهای تزریقی لاغری اظهار کرد: هر دارویی، حتی داروهای رایجی مانند استامینوفن، ممکن است در برخی افراد عوارض جدی ایجاد کند. بنابراین، باید درباره دارو‌ها بر اساس شواهد و آمار قضاوت کرد و در کنار عوارض احتمالی، میزان اثربخشی و فواید درمانی آنها را نیز در نظر گرفت.
وی افزود: داروهای تزریقی لاغری می‌توانند در بهبود بسیاری از مشکلات مرتبط با چاقی، از جمله دیابت، بیماری‌های قلبی و برخی مشکلات روانی ناشی از این بیماری، مؤثر باشند. البته ممکن است برخی بیماران نیز دچار عوارضی مانند اسهال شدید یا عدم تحمل دارو شوند.
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی با انتقاد از نگاه نادرست بخشی از جامعه به بیماری چاقی گفت: گاهی تصور می‌شود فرد مبتلا به چاقی صرفاً باید کمتر غذا بخورد یا فعالیت ورزشی خود را افزایش دهد؛ درحالی‌که چاقی، به‌ویژه در موارد جدی، یک بیماری است و به درمان تخصصی نیاز دارد.
وی با اشاره به گسترش اظهارنظر‌های غیرتخصصی درباره این دارو‌ها در فضای مجازی بیان کرد: در شبکه‌های اجتماعی، افراد مختلفی از مربیان ورزشی تا کسانی که تجربه شخصی استفاده از این دارو‌ها را دارند، درباره آنها اظهارنظر می‌کنند؛ درحالی‌که بسیاری از این افراد آموزش و تخصص لازم در زمینه چاقی و درمان آن را ندارند.
مهدیزاده ادامه داد: این وضعیت باعث شده است بخشی از جامعه نسبت به داروهای تزریقی لاغری دچار ترس بیش از حد شوند و در مقابل، گروهی دیگر تصور کنند این آمپول‌ها تنها راه درمان چاقی هستند. هر دو نگاه نادرست است و مردم باید اطلاعات خود را از منابع علمی و متخصصان دریافت کنند.
وی با اشاره به عوارض احتمالی مصرف نادرست این دارو‌ها گفت: کاهش توده بدون چربی بدن، شامل عضلات، استخوان‌ها و آب بدن، از جمله مخاطرات احتمالی است. افتادگی صورت به دلیل کاهش بافت‌های حمایتی و پروتئین‌های مرتبط با ساختار پوست و همچنین ریزش شدید مو نیز ممکن است در برخی بیماران اتفاق بیفتد.
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی افزود: کم‌آبی بدن، گرسنگی طولانی‌مدت و رعایت نکردن اصول تغذیه‌ای در زمان مصرف این دارو‌ها می‌تواند زمینه‌ساز بروز مشکلاتی مانند سنگ کیسه صفرا، التهاب لوزالمعده، مشکلات مجاری صفراوی و حتی تشدید کبد چرب شود. همچنین اسهال شدید، افت فشار خون و تشدید افسردگی از دیگر مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه این دارو‌ها در عین حال می‌توانند در درمان کبد چرب نیز مؤثر باشند، تصریح کرد: حتی در برخی بیماران مبتلا به فیبروز کبدی، امکان بهبود درجاتی از سفتی و آسیب کبد وجود دارد؛ اما دستیابی به این نتایج به انتخاب صحیح بیمار و رعایت ملاحظات درمانی بستگی دارد.
اصلاح عادت‌های غذایی؛ شرط جلوگیری از بازگشت وزن
مهدیزاده با تأکید بر اینکه کاهش وزن بدون اصلاح سبک زندگی نتیجه پایداری نخواهد داشت، اظهار کرد: هرچه کاهش وزن سریع‌تر اتفاق بیفتد و هم‌زمان رفتار‌های تغذیه‌ای فرد اصلاح نشود، احتمال بازگشت وزن بیشتر خواهد بود.
وی افزود: چاقی یک بیماری عودکننده است و نباید تصور کنیم با مصرف یک دوره دارو یا رعایت یک رژیم غذایی کوتاه‌مدت، مشکل برای همیشه برطرف می‌شود. تثبیت واقعی باید در عادت‌های غذایی اتفاق بیفتد، نه صرفاً در عدد وزن.
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی ادامه داد: تا زمانی که محیط تغذیه‌ای فرد اصلاح نشود، نمی‌توان انتظار نتیجه بلندمدت داشت. سبد خرید خانواده، خوراکی‌هایی که در خانه و محل کار در دسترس هستند و حتی الگوی تغذیه در مهمانی‌ها، همگی بر رفتار غذایی فرد تأثیر می‌گذارند.
وی با اشاره به تغییر ترکیب بدن در روند کاهش و بازگشت وزن بیان کرد: هنگام کاهش وزن، هم‌زمان مقداری از توده عضلانی و چربی بدن از دست می‌رود؛ اما در صورت بازگشت وزن، بخش عمده افزایش وزن ممکن است به شکل چربی باشد. به همین دلیل، افرادی که بار‌ها رژیم‌های سخت گرفته و وزن خود را دوباره به دست آورده‌اند، ممکن است با تغییر نامطلوب ترکیب بدن و افزایش درصد چربی مواجه شوند؛ حتی اگر وزن آنها چندان تغییر نکرده باشد.
مهدیزاده تأکید کرد: کاهش وزن باید هم‌زمان با اصلاح عادت‌های غذایی و انجام فعالیت بدنی مناسب پیش برود تا از تحلیل عضلات جلوگیری شود و احتمال بازگشت وزن کاهش یابد.
تجویز دارو برای کودکان باید آخرین مرحله درمان باشد
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی در بخش دیگری از سخنان خود به استفاده از داروهای تزریقی لاغری در کودکان و نوجوانان اشاره کرد و گفت: برای برخی از این دارو‌ها مجوز استفاده در سنین پایین‌تر نیز وجود دارد، اما درمان چاقی در کودکان موضوعی بسیار حساس و پیچیده است و تجویز دارو باید آخرین مرحله درمان باشد.
وی افزود: در درمان چاقی کودکان، معمولاً باید ابتدا به مدت ۶ ماه تا یک سال برای اصلاح رفتار‌های تغذیه‌ای و استفاده از رژیم‌های درمانی تلاش کرد؛ مگر اینکه عوارض چاقی به اندازه‌ای جدی باشد که زندگی کودک را مختل کرده باشد.
مهدیزاده با اشاره به تجربه درمان کودکانی با مشکلات شدید ناشی از چاقی اظهار کرد: گاهی این بیماری به مشکلات حرکتی جدی یا حتی ترک تحصیل نوجوان منجر می‌شود. در چنین شرایطی ممکن است استفاده از دارو و در موارد خاص سایر روش‌های درمانی نیز ضرورت پیدا کند؛ اما این تصمیم باید با دقت و احتیاط فراوان گرفته شود.
وی با تأکید بر اینکه کودکان در زمان مصرف این دارو‌ها به مراقبت بیشتری نیاز دارند، بیان کرد: کاهش شدید اشتها ممکن است باعث شود کودک برای مدت طولانی تمایلی به غذا خوردن نداشته باشد. این موضوع می‌تواند به کم‌آبی بدن، تحلیل عضلات و بروز عوارض دیگر منجر شود.
رئیس انجمن تغذیه خراسان رضوی ادامه داد: دوز دارو باید به‌گونه‌ای تنظیم شود که اشتهای بیمار را به اندازه‌ای کنترل کند که بتواند رژیم غذایی خود را رعایت کند؛ نه اینکه به دلیل کاهش شدید اشتها، توانایی غذا خوردن و انجام فعالیت بدنی را از دست بدهد.
ارسال نظر