رتبه‌اش تک است اما همانند کم ندارد

حدود یک میلیون و پانصد هزار نفر مهاجر افغانستانی به طور رسمی در ایران ساکن هستند و پس از تهران استان خراسان رضوی بزرگترین میزبان این مهاجران است. از جنگهای داخلی افغانستان چند دهه است که می‌گذرد و این مهاجران حالا فرزندانی دارند که دارند وارد عرصه اجتماع ایران می‌شوند تحصیل و کار می‌خواهند. شاید خبر کسب سه رتبه یک در کنکور ارشد۹۷ توسط نخبه‌های افغانستانی تلنگر خوبی باشد که به آینده این جوانان بیاندیشیم.

باز آمار رسمی می‌گوید تاکنون ۴۰هزار افغانستانی از دانشگاه‌های ایران فارغ التحصیل شده‌اند و هم‌اکنون ۱۷هزار دانشجوی افغانستانی در کشور ما تحصیل می‌کنند به این آمار ۳۶۰هزار دانش‌آموز را نیز بیافزایید آینده این کودکان در کشور ما چه خواهد بود؟

همه این سوال‎ها یک سو و اشتیاق شنیدن صحبت رتبه یک ارشد همشهری خودمان از سوی دیگر سبب شد پای صحبت عزیزالله موحدی بنشینیم.
این نخبه افغانستانی که دانشجوی ترم آخر کارشناسی تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد رتبه یک تاریخ اسلام در مقطع کارشناسی ارشد۹۷ را کسب کرده است. او که کودکی خود را در قم گذرانده سالهاست که همراه خانواده به مشهد آمده است.

عزیزالله فرزند پنجم یک خانواده پرجمعیت است که تقریبا همه‌شان تحصیلات دانشگاهی دارند. وقتی از او پرسیدیم انتظار این رتبه داشت گفت: از قبول شدنم مطمئن بودم چون واقعا به تاریخ علاقه دارم. به حدی که با وجود اینکه دوران دبیرستان در رشته ریاضی تحصیل می‌کردم در دانشگاه سراغ تاریخ رفتم همین علاقه سبب شده بود که مطالعات تاریخی‌ام زیاد باشد به همین دلیل برای کنکور فقط از اسفند ماه کمی تست زنی کار کردم.

او که تنها دانشجوی افغانستانی رشته تاریخ دانشگاه فردوسی است از ارتباطش با دیگر دانشجویان افغانستانی چنین می‌گوید و انجمن مطالعات افغانستان در دانشگاه فردوسی مشهد، انجمنی که دانشجویان افغانستانی از هر رشته‌ای به آن می‌پیوندند.

صحبت دانشگاه فردوسی که شد موحدی از امتیاز ویژه این دانشگاه برای دانشجویان افغانستانی گفت: افغانستانی هایی که در دانشگاه‌های ایران و در مقطع روزانه قبول می‌شوند باید چهار پنجم شهریه شبانه را پرداخت کنند اما با تصمیم هیئت امنای دانشگاه فردوسی از سال ۹۷ در مقطع کارشناسی به جای ۷۵ درصد هزینه تحصیل ۵۰ درصد دریافت خواهد شد مقطع کارشناسی ارشد نیز ۲۵% و دوره دکتری رایگان خواهد شد.

وقتی از پس از پایان دوره تحصیل و آینده کاری از او پرسیدیم به فکر فرو رفت و گفت تحقیق و پژوهش را خیلی دوست دارد اما نمی‌داند شرایطش برای او فراهم خواهد شد یا نه و البته که به تدریس در دانشگاه‌های افغانستان هم فکر می‌کرد هرچند از میزان پذیرش و شرایط آن مطمئن نبود.

رتبه یک ارشد تاریخ گریزی هم به دوران تحصیل در مدرسه می زند و از دستور رهبری در بهبود اوضاع تحصیل دانش آموزان افغانستانی می گوید وقتی از او می خواهیم حرف دلش را به عنوان یک افغانستانی که تمام عمرش را در ایران گذرانده خطاب به مردم افغانستان و مسئولان ایران بگوید تنها می‌گوید خواسته‌ام از مسئولان ایران این است که موانع را از سر راه تحصیل افغانستانی ها بردارند او از موانع قانونی که باعث شده بود شخص خودش در میان تحصیل مجبور به سفر به افغانستان و دریافت ویزای دانشجویی برای اخذ اقامت دانشجویی شود گفت و خواست تدبیری در راحت شدن دریافت مدارک تحصیل اندیشیده شود.

موحدی از بسته شدن پروفایل تعدادی از هموطنان افغانستانی خود در دانشگاه به علت نداشتن اقامت دانشجویی گفت و مستئصل شدن آنها در انجام روزمره‌ترین کارهای خود چون دریافت غذا از سلف و خواست تدبیری برای برطرف شدن آن اندیشیده شود. پیامش هم برای مردم افغانستان روشن بود از دست ندادن امید و عشق به کشور.

صحبت را به جامعه کشاندیم و با کمی ترس از برخورد مردم ایران با مهاجران پرسیدیم. موحدی که همه عمر خود را در ایران گذرانده از نگاه‌های گاه تحقیرآمیز گفت و گفت که این را می‌داند جامعه ایران مهاجرپذیر نیست او که از قوم هزاره است می گوید گویی برای مردم ایران این چهره نماد افغانستان است با وجود اینکه اگر روزی افغان‌ها به ایران حمله می‌کردند اهالی تنها یک قوم از افغانستان کنونی بودند. او که رفتار مردم مشهد با افغانستانی ها را بهتر از دیگر شهرهای ایران دیده باز هم تنها حرفش با مردم ایران دوستی و احترام متقابل است.

نمی‌شد از رتبه یک تاریخ درباره یک شخصیت تاریخی نپرسید آن هم فردی که در شکل گرفتن حافظه تاریخی منفی از افغانها در ایران نقش داشته است موحدی درباره محمود افغان چنین گفت این فرد از قبیله غَلزایی بود که در قندهار ساکن بودند پدر او که مدتی در اصفهان بوده و اقدامات صفویان علیه اقلیتهای دینی را دیده بود توانست طی مبارزاتی حاکم قندهار را شکست دهد و خود بر تخت بنشیند وقتی پسرش به قدرت رسید بر پایه حرفهای پدر با لشکری کوچک به اصفهان تاخت و پیروز شد.

گذشت تا اینکه پسر عموی او اشرف افغان به سلطنت رسید و نادر او را شکست داد و پس از آن ابدالی ها که آنها هم قندهاری و ساکن هرات بودند به نادر پیوستند.

اما حالا نام افغانستان برگرفته از قوم محمود و اشرف شده است و دیگر مردم این سرزمین تا حدی چوب این نام را می‌خورند.

اگر فرصت اجازه می‌داد با او که تاریخ شرق اسلام را محور مطالعاتش قرار داده می‌شد ساعتها گپ زد اما او هنوز ذهنش درگیر انتخاب رشته و دانشگاه بود به همین خاطر گفتگو را پایان دادیم و برای عزیزالله موحدی و دیگر عزیزان افغانستانی ساکن ایران آرزوی روزهای روشن کردیم.

24