هشدار رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی درباره جنگ اقتصادی در بازار جهانی فرش

محمدرضا توکلی‌زاده امروز ۲۱ تیرماه در همایش کارگاه آموزشی روسای فرش کشور، با تاکید بر اینکه فرش دستباف تنها یک کالای تولیدی یا صادراتی نیست، اظهار کرد: فرش ایرانی روایتگر تاریخ، فرهنگ، هنر و سبک زندگی ایرانیان است و هر گره آن حاصل تجربه، صبوری و خلاقیت هنرمندانی است که بخشی از هویت ملی را در تار و پود آن ماندگار کرده‌اند.

وی افزود: فرش دستباف علاوه بر ارزش‌های فرهنگی، از ظرفیت بالایی برای ایجاد اشتغال، افزایش ارزش افزوده، توسعه مناطق روستایی و کم‌برخوردار، تقویت اقتصاد خانواده و رشد صادرات غیرنفتی برخوردار است.

توکلی‌زاده با اشاره به جایگاه خراسان رضوی در صنعت فرش دستباف گفت: تنوع قومی و فرهنگی این استان موجب شکل‌گیری مجموعه‌ای کم‌نظیر از طرح‌ها، رنگ‌ها و شیوه‌های بافت شده و از فرش‌های نفیس مشهد و کاشمر تا قالیچه‌های کردی قوچان، دستبافته‌های بلوچ تربت‌حیدریه و فرش‌های اصیل مرندیز، بخشی از هویت فرش ایران را تشکیل می‌دهند.

وی ادامه داد: براساس آمارهای موجود، حدود ۶۷ تا ۸۰ هزار بافنده در خراسان رضوی فعالیت می‌کنند و این استان از نظر تولید مواد اولیه، نیروی انسانی متخصص و توانمندی‌های فنی، در زمره سه استان برتر کشور قرار دارد.

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، این ظرفیت انسانی را گنجینه‌ای از دانش بومی و مهارت‌های نسل‌به‌نسل دانست و تاکید کرد: حفظ و تقویت این سرمایه انسانی، به اندازه صیانت از میراث تاریخی و فرهنگی کشور اهمیت دارد.

وی در ادامه با اشاره به روند نزولی صادرات فرش دستباف ایران اظهار کرد: فرش ایران در گذشته سالانه بین یک تا یک‌ونیم میلیارد دلار صادرات داشت، اما مجموعه‌ای از سیاست‌ها و محدودیت‌های تجاری طی سال‌های اخیر، به تدریج به کاهش صادرات و از دست رفتن بازارهای جهانی منجر شده است.

توکلی‌زاده، تعهدات ارزی، تغییر ساختار سنتی صادرات و کاهش نظارت بر کیفیت محصولات صادراتی را از جمله عوامل موثر در این روند عنوان کرد و افزود: در همین شرایط، کشورهایی مانند هند و ترکیه با بهره‌گیری از دانش فنی، نقشه‌ها و حتی برخی نیروهای متخصص ایرانی، تولید فرش با طرح‌های ایرانی را توسعه داده و سهم بیشتری از بازارهای جهانی را به خود اختصاص داده‌اند.

وی بیان کرد: در نتیجه این شرایط، بسیاری از صادرکنندگان حرفه‌ای انگیزه خود را از دست داده‌اند و بخشی از بازارهای سنتی ایران در اختیار رقبا قرار گرفته است.

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی با تاکید بر اینکه بازپس‌گیری بازارهای جهانی کار آسانی نیست، گفت: کشورهایی که امروز جایگاه ایران را در بازار فرش در اختیار گرفته‌اند، به سادگی از این موقعیت عقب‌نشینی نخواهند کرد و رقابت در این حوزه به یک جنگ اقتصادی تبدیل شده است.

وی خواستار بازنگری اساسی در سیاست‌های تجاری مرتبط با فرش دستباف شد و افزود: تمامی مقررات محدودکننده صادرات فرش باید مورد بازبینی قرار گیرد و تعهد ارزی نیز از صادرات فرش دستباف حذف شود تا صادرکنندگان بتوانند با انگیزه، آرامش و اطمینان بیشتری در بازارهای بین‌المللی فعالیت کنند.

توکلی‌زاده تاکید کرد: با اصلاح سیاست‌های تجاری و رفع موانع صادرات، زمینه بازگشت تدریجی فرش دستباف ایران به جایگاه تاریخی خود در بازارهای جهانی فراهم شود.

صادرات، پیشران توسعه صنعت فرش دستباف است

علی باخرد، رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، با اشاره به جایگاه فرش دستباف در اقتصاد و فرهنگ ایران، اظهار کرد: فرش دستباف تنها یک هنر نیست، بلکه صنعتی ارزش‌آفرین است و زمانی می‌توان این هنر اصیل را حفظ کرد که به ابزاری برای خلق ثروت و تقویت اقتصاد خانوار تبدیل شود.

وی افزود: در سال‌های گذشته فرش دستباف به دلایل مختلف با چالش‌هایی مواجه شده و بخشی از جایگاه خود را از دست داده است، اما احیای این هنر و صنعت در گرو توجه همزمان به حفظ اصالت هنری و توسعه اقتصادی آن است.

رئیس سازمان صمت خراسان رضوی با اشاره به پیشینه این استان در تولید فرش دستباف گفت: خراسان رضوی همواره یکی از استان‌های پیشرو در این حوزه بوده و شهرهایی همچون مشهد، قوچان، نیشابور، تربت‌حیدریه و کاشمر از مراکز شناخته‌شده تولید فرش دستباف به شمار می‌روند.

باخرد با تاکید بر تعامل مطلوب بخش دولتی و خصوصی در این حوزه اظهار کرد: توسعه فرش دستباف در خراسان رضوی با همکاری سازمان صمت، اتاق بازرگانی، مرکز ملی فرش ایران، شرکت شهرک‌های صنعتی و فعالان بخش خصوصی دنبال می‌شود و این هم‌افزایی زمینه‌ساز اجرای برنامه‌های توسعه‌ای در استان بوده است.

وی با اشاره به آمار تولید فرش دستباف در استان افزود: سال گذشته حدود ۳۳۳ هزار مترمربع فرش دستباف در خراسان رضوی تولید شد که برآورد می‌شود حدود ۱۰ درصد آن به بازارهای صادراتی راه یافته باشد. البته بخشی از فرش تولیدی استان از طریق گمرک سایر استان‌ها صادر می‌شود و در آمار صادرات خراسان رضوی ثبت نمی‌شود.

رئیس سازمان صمت خراسان رضوی، صادرات را یکی از مهم‌ترین پیشران‌های توسعه این صنعت دانست و گفت: هرچه تولید فرش با طرح‌ها و نقشه‌های مورد استقبال بازارهای جهانی افزایش یابد، زمینه خلق ثروت و رونق بیشتر این هنر-صنعت نیز فراهم خواهد شد.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه ثبت جهانی فرش اظهار کرد: طی سال‌های گذشته، فرش مشهد با همکاری مرکز ملی فرش ایران موفق به ثبت جهانی شدند و در ادامه نیز ثبت جغرافیایی قالیچه‌های کردی و فرش‌های بلوچی استان در دستور کار قرار دارد که می‌تواند به تقویت برند فرش خراسان رضوی در بازارهای جهانی کمک کند.

باخرد ادامه داد: در حال حاضر حدود ۶۸ هزار بافنده، ۱۰۱ واحد تولیدی غیرمتمرکز و ۱۳ واحد متمرکز در حوزه فرش دستباف خراسان رضوی فعالیت دارند و سیاست استان، توسعه کارگاه‌های متمرکز و تقویت واحدهای تولیدی برای افزایش بهره‌وری و اشتغال است.

وی با اشاره به فعالیت کارگاه‌های بزرگ فرش در مشهد و کاشمر، ابراز امیدواری کرد و گفت: الگوی موفق این مجموعه‌ها در سایر نقاط استان نیز توسعه یابد تا ضمن حفظ اصالت فرش دستباف، زمینه افزایش تولید و اشتغال نیز فراهم شود.

رئیس سازمان صمت خراسان رضوی در ادامه با تاکید بر ارزش معنوی فرش دستباف اظهار کرد: فرش دستباف تنها یک کالا نیست، بلکه بخشی از روح، هنر و هویت بافندگان ایرانی در تار و پود آن نقش بسته است و حفظ این هنر اصیل، در کنار توجه به اقتصاد آن، زمینه بازگشت فرش ایرانی به جایگاه شایسته خود را فراهم خواهد کرد.

برندسازی و توسعه خوشه‌های صنعتی، راهکار احیای فرش دستباف ایران

در ادامه این نشست، جعفر فرشچی طوسی -مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان رضوی- با تاکید بر جایگاه ویژه فرش دستباف ایران در بازارهای جهانی، اظهار کرد: این جایگاه در سال‌های اخیر با چالش‌هایی مواجه شده و برای بازگرداندن آن باید برنامه‌های توانمندسازی، برندسازی و توسعه بازار با جدیت دنبال شود.

وی با اشاره به ماموریت سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی در حوزه توانمندسازی صنایع، افزود: یکی از رسالت‌های اصلی این سازمان، ارتقاء رقابت‌پذیری صنایع از جمله فرش دستباف است. در خراسان رضوی نیز خوشه فرش دستباف در گذشته اجرا شد و در سال ۱۴۰۴ با صرف حدود یک میلیارد تومان، برنامه به‌روزرسانی و اجرای طرح‌های عملیاتی آن در دستور کار قرار گرفت.

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان رضوی ادامه داد: در قالب این برنامه، برگزاری تورهای صنعتی، حمایت از حضور فعالان فرش در نمایشگاه‌های تخصصی و اجرای دوره‌های آموزشی برای تولیدکنندگان انجام شده است تا زمینه ارتقای توان رقابتی فعالان این حوزه فراهم شود.

فرشچی طوسی با اشاره به برنامه‌های سال ۱۴۰۵ گفت: تدوین و انتشار کتاب پیشکسوتان فرش دستباف خراسان رضوی، تشکیل کنسرسیوم‌های صادراتی، برگزاری رویدادهای آموزشی و استارتاپی و حمایت از ایده‌های نوآورانه در حوزه طراحی، رنگ و تولید فرش از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای توسعه این صنعت است.

وی بر ضرورت ایجاد شهرک‌ها و نواحی صنعتی تخصصی فرش در استان‌های مستعد تاکید کرد و افزود: با انعقاد تفاهم‌نامه میان مرکز ملی فرش ایران و سازمان صنایع کوچک، می‌توان واحدهای فعال این صنعت را در یک مجموعه متمرکز کرد تا از مزایای هم‌افزایی، خدمات مشترک و افزایش بهره‌وری بهره‌مند شوند.

مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان رضوی همچنین بر اهمیت برندسازی در صنعت فرش دستباف تاکید کرد و گفت: ایجاد برندهای مشترک می‌تواند ضمن ارتقای کیفیت، به توسعه صادرات و افزایش حضور فرش ایرانی در بازارهای جهانی کمک کند.

وی آمادگی شرکت شهرک‌های صنعتی خراسان رضوی را برای انتقال تجربیات حاصل از اجرای طرح توسعه خوشه فرش دستباف به سایر استان‌ها اعلام کرد و افزود: با همکاری مرکز ملی فرش ایران و دستگاه‌های مرتبط، زمینه احیای جایگاه جهانی فرش دستباف ایران فراهم می‌شود.

به گزارش ایسنا؛ در حاشیه دوازدهمین کارگاه آموزشی روسای ادارات فرش کشور، تفاهم‌نامه همکاری میان مرکز ملی فرش ایران و شرکت فرش آستان قدس رضوی با هدف توسعه همکاری‌های مشترک، ارتقاء ظرفیت‌های تولید، ترویج و توسعه فرش دستباف و بهره‌گیری از توانمندی‌های دو مجموعه به امضا رسید.

همچنین در این مراسم، از کتاب «بزرگان فرش دستباف» پیش‌رونمایی شد؛ اثری که با هدف معرفی پیشکسوتان و ثبت بخشی از تاریخ و میراث صنعت فرش دستباف ایران تدوین شده است.