آخرین وضعیت ساخت مسیر ریلی حومه مشهد | ریل‌گذاری ۲ کیلومتر از ۴۰ کیلومتر قطار مشهد- گلبهار

پروژه قطار برقی مشهد ـ گلبهار از طرح‌هایی است که قرار بود هم زمان با توسعه شهر جدید گلبهار، راهی سریع‌تر برای رفت وآمد ساکنان این شهر به مشهد فراهم کند. در سال ۱۳۸۶ مصوبات مربوط به این پروژه توسط شورای ترافیک کشور و استان به تصویب رسیده بود و عملیات اجرایی آن از سال ۱۳۹۱ آغاز شد.

در همان‌زمان شروع عملیات اجرایی وعده پایان آن نیز تا پایان کار دولت دهم ذکر شده بود، اما این وعده هم مانند برخی دیگر از وعده‌های مسئولان، نه‌تنها محقق نشد که با گذشت چهارده سال از آغاز پروژه، هنوز خبری از بهره‌برداری نیست. بنا بر اعلام مسئولان شهر جدید گلبهار، اکنون عملیات اجرایی در بخش ریل‌گذاری در حال انجام است. 

مدیر عامل شرکت عمران شهر جدید گلبهار در گفت‌و‌گو با شهرآرا با اشاره به روند اجرای پروژه قطار مشهد-گلبهار، اظهار کرد: این پروژه، در دهه ۸۰، با توجه به نیاز به حمل‌ونقل پاک، ایمن و سریع میان مشهد و شهر جدید گلبهار طراحی شد و به مرحله تأیید شورای همتا استان و کشور رسید.

محمد زرافشان با بیان اینکه گلبهار به عنوان یکی از شهر‌های جدید، نقش تکمیل کننده مشهد را برعهده دارد که با توجه به موقعیت جغرافیایی این شهر در شمال‌غرب مشهد و در محدوده محور جاده سنتو طراحی شده و ضرورت دسترسی ساکنان به یک شیوه حمل‌ونقل سریع و ایمن را دوچندان می‌کند، تصریح کرد: بر همین اساس، مسیر ریلی گلبهار به مشهد در چند کریدور مورد بررسی قرار گرفت و درنهایت مسیر فعلی برای اجرا به تصویب رسید.

طول مسیر ریلی مشهد ـ گلبهار حدود چهل کیلومتر است و تعداد ایستگاه‌ها ازجمله ایستگاه خط یک مشهد، ایستگاه دوم پایانه غرب، ایستگاه ثامن شهرک صنعتی توس و شهر جدید گلبهار برای آن پیش بینی شده است. همچنین بر اساس مصوبات شورای ترافیک کشور و ابلاغ انجام‌شده، امتداد این خط به‌سمت چناران نیز در دستورکار است و با توجه به این طراحی، ایستگاه پایانی در شهر چناران خواهد بود.

مسیر ریلی گلبهار در انتظار تکمیل

وی با اشاره به آخرین وضعیت عملیات عمرانی این پروژه، گفت: از مجموع چهل کیلومتر مسیر گلبهار تا مشهد، عملیات مربوط به آزادسازی و تسهیل حریم به طول حدود ۳۶کیلومتر انجام شده است. همچنین بخش مهمی از ابنیه فنی موردنیاز مسیر، از جمله پل‌های ماشین‌رو مسیر و آبراه احداث شده است. بر اساس توپوگرافی منطقه عملیات خاکی به پیشرفت حدود ۸۰درصد رسیده است. پل‌های مسیر، همچون پل کاهو و دولت‌آباد را می‌توان مثال زد و بخش ابتدایی مسیر در محدوده مشهد به‌دلیل عبور از زیر زمین، شرایط اجرایی متفاوتی دارد.

حفاری نیمی از تونل

زرافشان تشریح کرد: تونل ابتدای مسیر، حدود چهار کیلومتر تعریف شده که از ابتدای مسیر تاکنون دو کیلومتر از عملیات حفاری تونل به پایان رسیده و برای تکمیل زیرساخت این بخش، حفاری دو کیلومتر باقی مانده باید انجام شود. یکی از مراحل مهم در اجرای پروژه‌های ریلی، عبور از عملیات عمرانی و ورود به مرحله رو سازی و ریل‌گذاری است، مرحله‌ای که امکان مشاهده پیشرفت بیشتری از طرح را فراهم می‌کند، اما تداوم آن به تأمین منابع مالی و پیشرفت هم زمان سایر بخش‌های پروژه وابسته است. با پیگیری‌های وزارت راه‌وشهرسازی و بازدید وزیر راه‌وشهرسازی از مسیر پروژه، دستورات لازم برای ادامه عملیات و افزایش سرعت اجرای طرح صادر شده است.

وی بیان کرد: در اسفندماه سال۱۴۰۴، مناقصه‌ای به ارزش ۲.۷همت برای اجرای روسازی و ریل‌گذاری مسیر برگزار شد و اکنون عملیات ریل‌گذاری در بخشی از مسیر آغاز شده است. درحال‌حاضر، حدود دو کیلومتر از مسیر چهل‌کیلومتری وارد مرحله ریل گذاری شده است. برنامه زمانی اجرای طرح در صورت تأمین نقدینگی موردنیاز و استمرار منابع مالی، امکان تکمیل پروژه در مدت دو سال را دارد.

ریل‌باس، نخستین مقصد قطار گلبهار

مدیر عامل شرکت عمران شهر جدید گلبهار تأکید کرد: هزینه بالای اجرای زیرساخت‌های ریلی و سامانه‌های مورد نیاز برای بهره برداری ازجمله ملاحظاتی است که در برنامه ریزی پروژه قطار مشهد ـ گلبهار مورد توجه قرار گرفته است. اجرای این پروژه در دو مرحله پیش‌بینی شده تا ضمن مدیریت هزینه‌ها، امکان استفاده از خط ریلی در مرحله نخست فراهم شود. مطالعات اولیه سازه‌ای و معماری ایستگاه‌ها انجام شده و بررسی‌های مربوط به سامانه‌های ریلی نیز به پایان رسیده است.

وی ادامه داد: با توجه به سیاست‌های دولت و ضرورت مدیریت هزینه‌ها، تصمیم گرفته شده است که خط ریلی در مرحله نخست به صورت ریل‌باس به بهره برداری برسد و هزینه مورد نیاز برای این مرحله حدود ۵ تا ۷همت برآورد شده است. پس از آغاز بهره‌برداری و با توجه به نیاز‌های واقعی خط ریلی، امکان اجرای سامانه مترو در مراحل بعدی بررسی خواهد شد.

اجرای مرحله‌ای پروژه می‌تواند راهکاری برای کاهش فشار مالی اولیه باشد، با این حال، تحقق این برنامه مستلزم آن است که زیرساخت‌های مرحله نخست با نیاز‌های بهره‌برداری و الزامات توسعه آتی هماهنگ باشند تا در آینده، ارتقای سامانه با هزینه‌های پیش‌بینی نشده همراه نشود.

طراحی قطار گلبهار – مشهد با ظرفیت جابه‌جایی روزانه ۲۳ هزار مسافر

زرافشان با اشاره به ظرفیت پیش‌بینی شده برای این پروژه، اظهار کرد: در طراحی قطار برقی گلبهار، افق جمعیتی حدود ۱۲۰ هزار نفر برای فاز‌های یک، دو و سه شهر گلبهار و جمعیت ۴۲۰هزار نفری در سال‌های آینده مورد توجه قرار گرفته است. قطار مشهد-گلبهار با ظرفیت جابه جایی حدود ۲۳هزار مسافر در روز طراحی شده است تا بتواند بخشی از نیاز‌های حمل‌ونقلی را در بلندمدت پوشش دهد. این قطار دارای ناوگان ریلی با دو واحد کشنده و ۱۰واگن است و سامانه برق بالاسری نیز برای تأمین نیروی حرکتی قطار در نظر گرفته شده و به صورت قطار‌های سنگین است.

پیشرفت ۳۰ درصدی ایستگاه گلبهار

مدیر عامل شرکت عمران شهر جدید گلبهار، تصریح کرد: در پایانه غرب مشهد دو سکو برای ارائه خدمات رفت وبرگشت پیش بینی شده و طراحی ایستگاه مشهد نیز انجام شده است. اتصال این خط به خطوط یک و سه شبکه ریلی مشهد در برنامه قرار دارد تا مسافران گلبهار بتوانند پس از ورود به مشهد، متناسب با مقصد خود از خدمات خطوط شهری استفاده کنند.

این اتصال در صورت تکمیل هماهنگی‌های فنی و اجرایی می‌تواند از مزیت‌های مهم پروژه باشد، زیرا کارآمدی یک خط حومه‌ای تنها به سرعت قطار یا طول مسیر آن وابسته نیست، بلکه پیوند مناسب آن با سایر شیوه‌های حمل‌ونقل عمومی نیز در کاهش زمان سفر و افزایش استقبال شهروندان نقش دارد. در حال حاضر ایستگاه گلبهار در حال ساخت است و پیشرفت فیزیکی آن به حدود ۳۰درصد رسیده و جزو ایستگاه‌های اولیه است.

تأمین اعتبار، گره اصلی پروژه قطار مشهد - گلبهار

وی بیان کرد: با توجه به حجم بالای هزینه‌ها، شرکت عمران شهر جدید گلبهار بخشی از مطالبات پیمانکاران را از محل زمین‌های تحت مالکیت خود و از طریق تهاتر تسویه کرده است. استفاده از ظرفیت فاینانس و تسهیلات موضوع ماده۵۶ قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم‌بخشی از مقررات مالی دولت می‌تواند به تأمین منابع مورد نیاز پروژه کمک کند. امیدواریم که با حمایت وزارت راه‌وشهرسازی، استانداری خراسان رضوی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، زمینه استفاده از این ظرفیت‌های مالی در سال۱۴۰۵ فراهم شود.