دیابت کنترل‌نشده چگونه کلیه‌ها را به‌تدریج در معرض نارسایی قرار می‌دهد؟
متخصص داخلی و فوق‌تخصص بیماری‌های کلیه، گفت: افزایش طولانی‌مدت قند خون می‌تواند به عروق ظریف و فیلتر‌های تصفیه‌کننده کلیه آسیب برساند و در صورت تشخیص دیرهنگام و کنترل نامناسب بیماری، به کاهش تدریجی عملکرد کلیه‌ها و حتی نارسایی کلیوی منجر شود.
دکتر محمد حقیقی، اظهار کرد: دیابت یکی از مهم‌ترین عوامل ابتلا به بیماری‌های مزمن کلیوی است. افزایش طولانی‌مدت قند خون به عروق خونی ظریف و گلومرول‌ها، یعنی واحد‌های تصفیه‌کننده کلیه، آسیب وارد می‌کند و ممکن است به‌تدریج توانایی کلیه‌ها برای تصفیه خون را کاهش دهد.
وی با اشاره به اینکه آسیب کلیوی ناشی از دیابت معمولاً در مراحل اولیه علامت مشخصی ندارد، افزود: بالا بودن مداوم قند خون به‌مرور موجب اختلال در عملکرد واحد‌های تصفیه‌کننده کلیه می‌شود. این آسیب ممکن است با دفع آلبومین و پروتئین در ادرار آغاز شود و در صورت تداوم، به کاهش قدرت تصفیه کلیه‌ها بینجامد؛ بنابراین، نداشتن علائم بالینی به معنای سالم‌بودن کلیه‌ها نیست.
کنترل قند خون و فشارخون؛ دو محور مهم محافظت از کلیه‌ها
دکتر حقیقی با تأکید بر ضرورت کنترل هم‌زمان قند خون و فشارخون بیان کرد: دیابت و فشارخون بالا از مهم‌ترین عوامل خطر بیماری مزمن کلیه هستند و کنترل نامناسب این دو بیماری می‌تواند روند آسیب کلیوی را تسریع کند.
وی ادامه داد: به‌طور کلی، حفظ میزان هموگلوبین گلیکوزیله (HbA۱c) در محدوده کمتر از ۷ تا ۷.۵ درصد و فشارخون کمتر از ۱۳۰ روی ۸۰ میلی‌متر جیوه توصیه می‌شود؛ البته اهداف درمانی باید با توجه به شرایط و وضعیت بالینی هر بیمار تعیین شود.
این فوق‌تخصص بیماری‌های کلیه و فشارخون، رعایت رژیم غذایی مناسب، کاهش مصرف نمک، حفظ وزن مطلوب، فعالیت بدنی منظم و مصرف صحیح دارو‌های تجویزشده را نیز از اقدامات مؤثر در پیشگیری از پیشرفت آسیب کلیوی برشمرد.
آزمایش‌های دوره‌ای و معاینات چشم‌پزشکی را جدّی بگیرید
وی با تأکید بر ضرورت بررسی منظم عملکرد کلیه‌ها در بیماران دیابتی، حتی در صورت نداشتن علائم بالینی، گفت: آزمایش کراتینین خون، محاسبه میزان فیلتراسیون گلومرولی و بررسی آلبومین ادرار از مهم‌ترین روش‌های ارزیابی عملکرد کلیه و تشخیص زودهنگام آسیب‌های احتمالی هستند. شناسایی به‌موقع اختلالات می‌تواند فرصت مناسبی برای کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن فراهم کند.
دکتر حقیقی همچنین با اشاره به اهمیت بررسی عوارض چشمی دیابت افزود: از آنجا که درگیری چشم در بیماران مبتلا به دیابت می‌تواند پیش از بروز درگیری کلیوی رخ دهد، انجام معاینات منظم چشم‌پزشکی با هدف بررسی شواهد درگیری شبکیه ناشی از دیابت نیز توصیه می‌شود.
مصرف خودسرانه مسکن‌ها؛ تهدیدی برای عملکرد کلیه
وی با هشدار درباره مصرف خودسرانه داروها، به‌ویژه برخی دارو‌های مسکن و ضدالتهاب، خاطرنشان کرد: این داروها در برخی شرایط می‌توانند به عملکرد کلیه آسیب برسانند؛ بنابراین بیماران مبتلا به دیابت و افراد در معرض خطر بیماری‌های کلیوی باید پیش از مصرف دارو با پزشک مشورت کنند.
دیالیز چه زمانی ضرورت پیدا می‌کند؟
این متخصص در خصوص زمان نیاز بیماران به دیالیز اظهار کرد: شروع دیالیز تنها بر اساس افزایش کراتینین یا نتایج یک آزمایش تعیین نمی‌شود، بلکه میزان عملکرد کلیه‌ها، وضعیت عمومی بیمار و عوارض ناشی از تجمع مواد زائد و مایعات در بدن، در این تصمیم‌گیری اهمیت دارد.
وی افزود: تجمع مایعات در بدن و ریه‌ها، افزایش کنترل‌نشده پتاسیم خون، اختلال شدید در تعادل اسید و باز و بروز علائم پیشرفته اورمی از جمله شرایطی هستند که ممکن است ضرورت آغاز دیالیز را مطرح کنند.
دکتر حقیقی در پایان تأکید کرد: کنترل مستمر قند خون و فشارخون، انجام آزمایش‌های دوره‌ای، معاینات منظم چشم‌پزشکی و مراجعه منظم به متخصص کلیه، به‌ویژه در افراد مبتلا به دیابت، نقش مهمی در شناسایی زودهنگام عوارض بیماری، حفظ عملکرد کلیه‌ها و به تأخیر انداختن نیاز به دیالیز دارد.
ارسال نظر