دیپلماسی ظریف ایران در لاهه

به گزارش مشهد فوری ، اگر چه هنوز نتایج شکایت حقوقی ایران از آمریکا در دیوان بین المللی دادگستری به سرانجام نرسیده است امابه نظر می رسد که با اجرای یک دیپلماسی ظریف از سوی ایران در دو حوزه حقوقی وسیاسی می توان اجماع بین المللی علیه واشنگتن را شکل داد.

زمانی که «محمدجواد ظریف» وزیر خارجه کشورمان در 25 تیر اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران شکایت ازایالات متحده به ‌دلیل نقض تعهدات بین‌المللی ومشخصا عهدنامه مودت و روابط اقتصاد ی و حقوق کنسولی سال 1334نزد دیوان بین‌المللی دادگستری (لاهه)رادر دستور کار قرار داد، موضوع بهره گیری از رویه های حقوق بین الملل و ظرفیت های رژیم ها و نهادهای بین المللی به مرکز توجه و تمرکز رسانه ای و تحلیل ایران و جهان قرار گرفت.

این شکایت به دلیل خروج آمریکا از توافق هسته ای با ایران صورت گرفته است، درمتن داد خواست ایران که به دبیرخانه دیوان تسلیم شده، آمریکا متهم است که با تصمیم رئیس جمهوری این کشور درخروج از برجام در 18 اردیبهشت ماه و باز گرداندن تحریم‌های هسته‌ای و همچنین اظهارات مقامات واشنگتن درمورد تشدید تحریم ها که به منزله وضع تحریم‌های دیگر است، 'مفاد عهدنامه مودت مورخ سال ١٩٥٥ را نقض کرده و به نقض این پیمان ادامه می دهد.

براین اساس، از دیوان خواسته شده است تا با رسیدگی به این شکایت، رای دهد که ایالات متحده از طریق بازگرداندن تحریم های هسته‌ای، وضع تحریم‌های دیگر و تهدید به برقراری شدیدترین تحریم‌ها علیه ایران، 'تعهدات خود' ذیل تعدادی از مواد این عهدنامه را نقض کرده، و آن کشور را ملزم کند که بدون تاخیر، این تحریم‌ها را لغو و به تهدیدهای خود در مورد وضع تحریم‌های جدید پایان دهد.

در اطلاعیه مطبوعاتی که دیوان لاهه دیروز منتشر کرد اعلام نمود که روزهای ٢٧ تا٣٠ اوت (٥ تا ٨ شهریور) برای تشکیل جلسه رسیدگی به شکایت ایران از آمریکا تعیین شده است.

دیوان دادگستری لاهه یکی از ارکان سازمان ملل است و صلاحیت رسیدگی و صدور رای در دو زمینه را دارد؛ این دادگاه می‌تواند طبق موازین حقوق و قوانین بین المللی، به اختلافات حقوقی که توسط دولت ‌ها به آن ارجاع می شود رسیدگی کند و باتقاضای نهادهای سازمان ملل وسایر تشکیلات بین المللی، در مورد مسایل حقوقی نظر مشورتی خود را ابراز دارد.

در صورتی که طرف‌های دعوا خود را به اجرای رای دادگاه متعهد اعلام کرده باشند، این رای الزام آور خواهد بود.

با اعلام ثبت شکایت ایران، 'احمد یوسف' رئیس دیوان دادگستری بین المللی روز دوشنبه یک مرداد موضوع شکایت ایران ازآمریکا را به آگاهی' مایک پمپئو' وزیر امورخارجه آمریکا رساند.

او درنامه خود به پمپئو با استناد به 'بند ٤ ماده ٧٤' مقررات دیوان، از طرف‌های دعوا خواسته تا زمان برگزاری جلسه رسیدگی(پنجم شهریور)، به نحوی عمل کنند که مانع اجرای موثر رای دادگاه نشود.

به گفته کارشناسان، این دستور، نظیر حکم موقت به توقف هرگونه اقدام متصرفانه در پرونده های مالی است و نشان دهنده حساسیت و اهمیت موضوع شکایت ایران برای دیوان بین المللی دادگستری است.

رژیم ها و روندهای حقوقی بین المللی همواره به عنوان یکی از ابزارهای قدرت و ظرفیت سازی برای حفظ منافع ملی مطرح بوده است. در ایران دو طیف و دو نگاه در دوره های زمانی مختلف به همکاری و بهره گیری از نهادها و سازمان های بین المللی وجود داشته است؛ درنگاه نخست، اساس سازمان، نهادها و رژیم ها و روندهای حقوقی بین المللی زاییده و نوشته شده از سوی غرب توصیف شده و امکان تداوم همکاری با این نهادهای بین المللی را از دستگاه دیپلماسی سلب می کند؛ اما در نگاه و رویکرد دوم، سازمان های بین المللی اگرچه به عنوان نهادها و رویه های حقوقی با نسبت غربی می داند، و از این منظر این نهادها و رویه های حقوقی دارای قابلیت و ظرفیت پیگیری منافع و اهداف ملی هستند.

22