جوابیه آستانقدس به آبمنطقهای درباره بندگلستان
بر اساس مستندات تاریخی سد گلستان جزء متعلقات و منضمات موقوفه قریه آبکوه و از موقوفات بسیار قدیمی و مسلم آستان قدس رضوی بوده که در طومار عضد الملک نیز از آن یاد شده است.
به گزارش مشهد فوری ، مدیریت املاک و اراضی ناحیه ۲ مشهد در پی اظهارات مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان رضوی درباره سد گلستان، جوابیه صادر کرد که به شرح زیر است:
مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان رضوی 7 آبان ماه، در اظهاراتی عجیب در رابطه با موقوفه سدگلستان گفت:« این سد چند سال گذشته به آستان قدس رضوی واگذار شد که فکر میکنم اتفاق خوبی نبوده است.»
در واقع این ادعا حاکی از عدم اشراف کافی وی به حوزه مسئولیت خود در استان خراسان رضوی و تاریخ این موقوفه تاریخی است.
بر اساس مستندات تاریخی سد گلستان جزء متعلقات و منضمات موقوفه قریه آبکوه و از موقوفات بسیار قدیمی و مسلم آستان قدس رضوی بوده که در طومار عضد الملک نیز از آن یاد شده است.
در قرن نهم هجری ابوسعید گورکانی از حاکمان وقت خراسان برای مهار کردن رودخانه مایان و ازغد در پایان اراضی قریه گلستان، سدی آجری بنا کرد که به تدریج معروف به سد گلستان شد. در سند مالکیت صادره برای موقوفه قریه آبکوه تحت پلاک 14 اصلی و بخش ۹ مشهد، هفت سهم از مدار یازده سهم آب بند گلستان متعلق به آستان قدس رضوی و ۴ سهم متعلق به موقوفه مسجد جامع گوهرشاد میباشد.
واگذاری سد به وزارت نیرو قبل از انقلاب اسلامی
اما اظهارات مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان رضوی از آنجایی نشأت میگیرد که در سال ۱۳۵۲ به منظور افزایش ارتفاع سد و انجام تعمیرات و لایروبی با توجه به اینکه آستان قدس رضوی در آن زمان وسایل و ماشین آلات و تجهیزات لازم را در اختیار نداشته است، استاندار وقت خراسان که همزمان نائب التولیه آستان قدس رضوی نیز بوده، طی مکاتبه با وزارت دربار و وزارت نیرو، این پروژه را به وزارت نیرو محول می نماید که این امر از سال ۱۳۵۲ شروع و تا اوایل سال ۱۳۵۸ ادامه مییابد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی طبق صورت جلسه مورخ 2/3/1360 منعقده فی مابین آستان قدس رضوی و شرکت سهامی آب منطقه خراسان؛ بند گلستان به مالک اصلی که همان آستان قدس رضوی است، باز میگردد.
واگذاری سد گلستان به یک پیمانکار و بهرهبرداری غیر مجاز از منافع موقوفه
در سال ۱۳۸۸ بودجهای در وزارت نیرو به تصویب می رسد برای حفاظت از گنجینه های ملی آب و حفظ آثار و ابنیه آبی کشور، برهمین اساس طی تفاهمنامهای میان آستان قدس رضوی و شرکت آب منطقه خراسان رضوی، به منظور حفظ این میراث ارزشمند ،انجام عملیات تحکیم بخشی سد گلستان، بعد از ۳۰ سال در تاریخ ۸۹/۰۱/۱۶ مجددا سد گلستان برای ترمیم به شرکت آب منطقه ای خراسان تحویل داده میشود. درحقیقت واگذاری دوم سد، زمانی رخ می دهد که مسئولین مربوطه طی مکاتباتی از وضعیت استحکام سد اظهار نگرانی کرده و سد نیاز به ترمیم و مقاوم سازی اساسی پیدا کرده بود.
اما نکته جالب توجه در موضوع این سد آنجاست که شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی در حالی که به استناد صورتجلسه مورخ ۸۹/۰۴/۲۸ به جز تعهدات مندرج در تفاهمنامه حق هیچگونه انتفاع از سد و بهره برداری دیگر از حوضه آبگیر و حریم آن را نداشته است،استفاده از تمامی سطح آب دریاچه و بند گلستان را به منظور قایقرانی و گردشگری به شخصی حقیقی به مبلغ ۲۴۰ میلیون ریال واگذار میکند!!
در نهایت تنها اقدام عملیاتی برای تحکیم و بازسازی سد خلاصه میشود به تحویل پروژه به یک پیمانکار که تنها یک سوله کارگاهی توسط پیمانکار انتخاب شده از سوی شرکت آب منطقهای خراسان در محوطه سد به جای مانده و مشکلات عدیدهای که به دلیل واگذاری سد و محوطه آن برای انتفاع شخصی، برای موقوفه ایجاد میشود. و جالب آنکه به دلیل ضعف نظارت بر عملکرد پیمانکار شرکت آب منطقه ای،مازاد آب حاصل از پمپاژ قنات توسط پیمانکار به فروش میرسد و مشخص نیست درآمد حاصل از این موقوفه صرف چه اموری شده است!؟
باز پسگیری سد توسط آستان قدس رضوی
با توجه به شرایط فوق و عدم اقدام عملیاتی توسط شرکت آب منطقهای خراسان، مشکل مقاوم نبودن سد همچنان پابرجای بود. لذا جلسه ای مورخ ۹۰/۱۱/۲۳ در خصوص بررسی نحوه تحویل و تحول بند گلستان تشکیل و مقرر می شود کلیه مستحدثات و تاسیسات بند گلستان توسط شرکت آب منطقهای خراسان مجدد به آستان قدس بازگردد، سرانجام طی صورتجلسه مورخ ۹۱/۰۳/۲۳ بند گلستان به صورت قطعی به نمایندگان آستان قدس رضوی بازگشت.
علی ای حال بند گلستان همچنان ناپایدار بود و بارانی شدید می توانست هم خطر مالی و جانی برای شهروندان داشته باشد و هم بخشی از تاریخ سازه های آبی کشور را نابود کند و با توجه به گذر زمان و فرصتهایی که از دست رفته بود، این موضوع تشدید نیز شده بود.
نهایتا آستان قدس رضوی برای حفاظت از این موقوفه دست به کار شد و معاونت فنی و عمران موقوفات آستان قدس رضوی طی ۲۴ ماه، بازسازی و ترمیم موقوفه سدگلستان را به انجام رسانید.
این بازسازی وترمیم به نحوی انجام شده است که علاوه بر استحکام سد و ایمن سازی شهر از خطر سیلاب های ویرانگر، به بافت تاریخی و فرهنگی آن به عنوان گنجینه ای ملی آسیب وارد نشود.
آنچه محل تامل است اینکه سد گلستان موقوفه آستان قدس رضوی است و اصولا هیچگاه متعلق به آبفا نبوده که به آستان قدس رضوی واگذار شده باشد و کاش مدیران دستگاههای اجرایی قبل از هرگونه اظهار نظر سوابق موضوعات مورد بحث را بررسی کنند.
لازم به ذکر است از زمانی که سوابق مکتوب در مورد بند گلستان موجود است، بارها در نامه نگاریهای مختلف از طرف وزارت نیرو، فرمانداری شهرستان طرقبه و شاندیز و سایر نهادهای ذی ربط به تعلق سد گلستان به آستان قدس رضوی اذعان شده است، از جمله در تاریخ ۹۰/۰۹/۱۳ وزیر نیرو طی نامهای به وزیر کشور اعلام میدارد «با توجه به تعلق مالکیت این سد به آستان قدس رضوی و از آنجایی که مسئولیت حفط نگهداری از آن به عهده مجموعه یاد شده می باشد، بدین وسیله اعلام آمادگی جهت هرگونه همکاری در این رابط خواهشمند است مقرر فرمائید آستان قدس رضوی و نهادهای ذی ربط در این امر؛ حساسیت و ضرورت موضوع را مد نظر قرار داده و اقدامات لازم را جهت حفظ و نگهداری این میراث گرانبها معمول فرمایند.»
نکته بعد اینکه، سدگلستان در زمانی که نیاز به ترمیم و بازسازی داشته و به اذعان بسیاری از کارشناسان از استحکام لازم برخوردار نبوده به شرکت آب منطقهای واگذار میشود که متاسفانه بجای تقویت و استحکام بنا بدون توجه به مسائل ایمنی، با توجیه استفاده عموم و گردشگری، این میراث تاریخی و موقوفه ثبتی در اختیار بهرهبرداری شخصی و غیر کارشناسی قرار میگیرد. و چه خوب است مدیرعامل محترم شرکت اب منطقهای خراسان گزارشی از اقدامات انجام شده در مدت زمانی که بند گلستان تحویل آنها بوده است، ارائه کنند. و بجای آدرسهای غلط در رابطه با سدگلستان، مشخص کنند چرا سالها شرکت آب منطقهای به تکالیف و تعهداتش نسبت به حفظ و نگهداری این سد تاریخی عمل نکرده است و درست زمانی که پس از سالها بیتوجهی با تدبیر آستان قدس رضوی، سدگلستان سروسامانی گرفته و در حال برنامه ریزی برای بهره وری این موقوفه و انتفاع عمومی از آن است، چنین مسائلی را مطرح میکنند!
منبع: مشهد فوری
316
ارسال نظر